1. Mon, May 14, 2012 at 1:49 PM
ကိုယ္၀န္တားေဆးကို ၾကာရွည္စြာထိုးျခင္းေၾကာင့္ ကေလးလိုခ်င္ေသာအခါတြင္ တားေဆး၏ ဆိုးက်ိဳးေၾကာင့္ အခက္အခဲရွိပါသလား။ ကေလးရႏိုင္ေျခနည္း ပါသလား။ တားေဆးအား အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ထိသာ သ့ုးစြဲရန္သင့္ပါသလဲ သိခ်င္ပါတယ္။
2. Date: 2012/2/15
ကြ်န္မက လက္ထပ္ဖို႔စီစဥ္ထားသူပါရွင့္။ လက္ထပ္ျပီး ၆ လေလာက္ အနည္းဆံုး အခ်ိန္ယူျပီးမွ ကေလးယူခ်င္ပါတယ္။ အဲဒါ လက္မထပ္ခင္မွာ ကေလး ခ်က္ခ်င္းမရေအာင္ ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြနဲ႔အဆင္ေျပမလဲ အၾကံေတာင္းခ်င္လို႔ပါ။ ရက္ေရွာင္တဲ့နည္းကလည္း ကြ်န္မက ရာသီရက္ မမွန္တတ္လို႔ပါ။
လတိုင္း တလ နွင့္ တလ ရက္လံုးဝမတူပါ။ ေနာက္သို႔ ၂ ရက္ ၃ ရက္မွ တပတ္အထိ ေနာက္ဆုတ္တတ္ပါတယ္။ ရာသီရက္ကေတာ့ ရက္ ၂ဝ ေက်ာ္ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရာသီၾကာခ်ိန္က ၂ ရက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ၃ လခံေဆးထိုးရင္ ရပ္လိုက္တာနဲ႔ ကေလးမရျဖစ္မွာလဲ စိုးပါတယ္။ တခ်ိဳ႔က ေဆးရပ္ျပီး နွစ္အပိုင္းအျခား ၾကာတဲ့အထိ ကေလးမရတတ္ဘူးေျပာလို႔ စိတ္ပူတာလဲပါပါတယ္ရွင့္။ ေဆးထိုး ေဆးေသာက္ျခင္းကို ကြ်န္မခ်စ္သူက မလုပ္ေစလိုပါ။ ဘယ္နည္းလမ္းကို ေရြးခ်ယ္ရမွာပါလဲရွင့္။ ေဆးေတြရဲ႕ Side effect ေၾကာင့္ ေရာဂါေတြျဖစ္မွာကိုလည္း ေၾကာက္လို႔ပါ။ အေမကလည္း ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ဖူးတာေၾကာင့္ပါ။ IUD ကလည္း လိင္အေတြ႔အၾကံဳ မရိွဘူးသူနဲ႔အဆင္ မေျပဘူးသိမွတ္သားရပါတယ္ရွင့္။ Condon ကို သံုးဖို႔ရာလည္း ခ်စ္သူကို ေျပာမရမွာ စိုးမိပါတယ္။ လက္ေမာင္းေအာက္ ထည့္ပစၥည္းကလည္း နွစ္အၾကာၾကီး သားဆက္ျခားခ်င္သူေတြမွ လုပ္တာ ပိုေကာင္းမယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလားရွင့္။ Side effect အနဲဆံုးနဲ႔ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့အခ်ိန္မွာ ကေလးျပန္ရဖို႔အလြယ္ဆံုးကို အၾကံေပးေစလိုပါတယ္ရွင့္။ ကြ်န္မကိုယ္တိုင္ ဘယ္နည္းလမ္းကို ေရြးခ်ယ္ရမလဲ တကယ္ကို အခက္ေတြ႔ေနလို႔ပါ။
(၁) ကိုယ္ဝန္တား ၃ လခံ Depo-Provera ေဆးထိုးခဲ့သူေတြကို ေလ့လာတဲ့အခါ ပံုမွန္ျပန္ေရာက္ေအာင္ ၃ လကေန ၆ လအထိ ၾကာႏိုင္တယ္။ ပံုမွန္ဆိုတာ မ-မ်ိဳးဥ ထြက္တာကို ဆိုလိုတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ၁၂ လကေန ၁၈ လအထိလဲ အခ်ိန္ ယူႏိုင္တယ္။
(၂) ကိုယ္ဝန္တား အေရျပားေအာက္ထည့္ထားရတဲ့ Contraceptive implant ေဆးေခ်ာင္း ထည့္ထားသူေတြ ေဆးကို ျပန္ထုတ္ျပီးေနာက္ ၁ လ ေစာင့္ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။
(၃) ကိုယ္ဝန္တား သားအိမ္ထဲထည့္ထားရတဲ့ IUCD ပစၥည္းျပန္ထုတ္ရင္ ခ်က္ခ်င္း ကိုယ္ဝန္ရႏိုင္တယ္။ သူက မ-မ်ိဳးဥ ထြက္တာကို တားမေပးခဲ့ဘူး။ ဒီလို IUCD/IUD ထည့္တာက ေမးတဲ့သူထင္တာနဲ႔ နည္းနည္း ဆင္ပါတယ္။ ထည့္မယ္ ဆိုရင္ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲကို Sims Speculum (Vaginal Retractor) ကရိယာတခု သံုးရတယ္။ တကယ္လို႔ Cervix သားအိမ္ဝကလည္း က်ဥ္းေနရင္ သားအိမ္ဝကို ကိုယ္တြယ္ဘို႔ရာ Vulsellum Forceps ဆိုတာနဲ႔ ညွပ္ထားဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္းကေန ကေလး မေမြးဘူးသူေတြ အတြက္ ရုပ္ပိုင္းေရာ စိတ္ပိုင္းပါ အဆင္သင့္မျဖစ္ေသးသလို ေနတတ္တယ္။ လူတိုင္းေတာ့ မဟုတ္ပါ။ အေျခအေနကို သိထားျပီး၊ ဆရာဝန္ကေန အေသအျခာ လုပ္ေပးရင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ကရိယာ အရြယ္အစား အငယ္စားေတြ ရွိတယ္။ လိုမယ္ထင္ရင္ ထံုေဆး-အိပ္ေဆး ေပးႏိုင္ပါတယ္။ အပ်ိဳစစ္ေတြအတြက္ေတာ့ ခက္ခဲတာ မွန္ပါတယ္။
(၄) ကိုယ္ဝန္တား ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲပါ Oral Contraceptives စားေဆး သံုးစြဲထားတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေဆးျဖတ္ျပီးေနာက္ ကေလးရႏိုင္ေျခနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေလ့လာမႈေတြ အမ်ားၾကီးလုပ္ထားတယ္။ University of Dusseldorf ဂ်ာမန္ တကၠသိုလ္က အေျဖထုတ္တာကေတာ့ ေဆးျဖတ္ျပီးျပီးခ်င္း ပဌမလေတြမွာ မ-မ်ိဳးဥျပန္ထြက္လာႏိုင္သူ ၅၇႕၉% ရွိတယ္။ ၁ဝ႕၂၄% မွာ အဲလိုမထြက္ဘူး။ အတူတူ စမ္းသပ္ခဲ့တဲ့ ေဆးမေသာက္သူထဲက ၃႕၄၄% မွာလဲ မထြက္ဘူး။ တားေဆးေသာက္ျပီး ျဖတ္လိုက္သူေတြမွာ ေနာက္ပိုင္း ရာသီစက္ဝန္း ပိုရွည္တတ္တယ္။ အရင္လိုျပန္ျဖစ္ဘို႔ ၉ လအထိ ၾကာႏိုင္တယ္။
တားေဆး ေသာက္သူေတြထဲမွာ တခါမွ ကေလးမယူေသးသူနဲ႔ အရင္ကေလးရွိဘူးသူ၊ ေနာက္ျပီး အသက္ေတြက မတူၾကဘူး။ ကေလးရဘူးသူေတြ နဂိုအေနျပန္ေရာက္ဘို႔ သူမ်ားထက္ ေစာႏိုင္တယ္။ ကေလးလဲမယူဘူးေသး၊ အသက္လဲ ၃ဝ-၃၅ ႏွစ္ဆိုသူေတြက ရင္းစားျပန္ရဘို႔ သူမ်ားေတြထက္ ၾကာႏိုင္တယ္။
WebMD Health News ၂၇-၉-၂ဝဝ၂ သတင္းတပုဒ္မွာ တားေဆး ၾကာၾကာေသာက္ခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ေဆး ျဖတ္လိုက္ရင္ သူမ်ားေတြထက္ ကေလးျပန္ရတာ ပိုေတာင္မွ လြယ္ၾကေသးတယ္လို႔ ပါခဲ့တယ္။ သုေတသန လုပ္သူေတြက အဂၤလန္မွာ ၁၉၉ဝ ေက်ာ္ကာလေတြတံုးက ကေလးရခ်င္ေနသူေပါင္း ၈၅ဝဝ ကို ေလ့လာခဲ့တာျဖစ္တယ္။ တားေဆး ၅ ႏွစ္ၾကာေသာက္ခဲ့သူေတြထဲက ၇၅႕၄% ဟာ ေနာက္ ၆ လအတြင္း ကိုယ္ဝန္ ျပန္ေဆာင္ၾကတယ္။ တားေဆးမေသာက္သူေတြထဲက ၇ဝ႕၅% ကသာ အဲလိုျဖစ္တယ္။ ေနာက္ တႏွစ္အထိ ေစာင့္ရတဲ့ ကိန္းဂဏန္းမွာလဲ အတူတူျဖစ္ေနျပန္တယ္။ ေဆးေသာက္ခဲ့သူ ၈၉႕၅% က ကေလးရျပီး၊ တားေဆးမေသာက္ခဲ့သူေတြထဲက ၈၅႕၄% သာ ကေလးရလာၾကတယ္။
• Birth control pills cause infertility တားေဆးက ကေလးမရေစႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုတာ Myth ယံုတမ္းစကားသာ ျဖစ္တယ္။
• တကယ္တန္းေျပာရရင္ ကေလးမရေသးသူေတြကို ေဆးကုေပးရာမွာပါ သံုးရတဲ့ေဆးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အျပင္မွာ သေႏၶတည္ေပးနည္း IVF ကို ေရြးရေတာ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ဒီနည္းမလုပ္ခင္မွာ ရာသီမွန္ေအာင္ ကိုယ္ဝန္တား စားေဆး အရင္ေပးရတတ္တယ္။
• မ်ိဳးဥထြက္ေဆး Clomid (Clomiphene citrate) နဲ႔ မတိုးခ်င္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကိုလဲ တားေဆးတလေပးမွ ပိုအဆင္ေျပာတာေတြ႔ရတယ္။
• တားေဆးကို ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႔ ေသာက္သူေတြလဲရွိတယ္။ သူတို႔က တားေဆးျဖတ္လိုက္တဲ့အခါ ရာသီ မမွန္တာျဖစ္ရင္ တားေဆးကိုအျပစ္တင္တာ မမွန္ပါ။ တားေဆးမေသာက္ခင္ကတည္းက ဒီမိန္းကေလးက ငယ္ေသးေတာ့ ရာသီမမွန္ခဲ့ေသးတာမို႔ ျဖစ္ရတာပါ။
• အတူတူဘဲ အသက္အေတာ္ၾကီးလာမွ တားေဆးေသာက္ရင္လဲ အသက္ၾကီးျခင္းဟာ ရာသီမမွန္တာကို ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တာသတိထားရမယ္။
• တားေဆးကို ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာေသာက္ခဲ့တာနဲ႔ ကေလးရႏိုင္ေျချပန္ရွိလာတာ အခ်ိန္ပိုင္းအရ ဆက္စပ္မႈ မရွိပါ။ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ တားေဆးအၾကာၾကီးေသာက္ျပီး ျဖတ္လိုက္တာနဲ႔ ကိုယ္ဝန္တန္းရလို႔ အံ့ၾသၾကတယ္။
ေသျခာတာကေတာ့ ကိုယ္ဝန္တားေဆး၊ တားနည္းေတြေၾကာင့္ Permanent sterility ကေလးမရေတာ့တာ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၆-၂-၂ဝ၁၂
Monday, May 14, 2012
Contraception and Fertility တားေဆး-တားနည္း ျဖတ္ျပီးသည့္ေနာက္
Birth Control How Decide ကိုယ္ဝန္ တားနည္း-တားေဆး ဘယ္လိုေရြးမလဲ
1. Birth Control Pill ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးမ်ား
2. Birth Control Shot ထိုးေဆး
3. IUD သားအိမ္ထဲ ပစၥည္းထည့္နည္း
4. Birth Control Implant ကိုယ္ဝန္တား အေရျပားေအာက္ထားရတဲ့ ေဆးေခ်ာင္း
5. Birth Control Patch ကိုယ္ဝန္တား ေဆးကပ္ခြါ
6. Male Condom ေယာက္်ားသံုး (ကြန္ဒြမ္)
7. Female Condom အမ်ိဳးသမီးသံုး (ကြန္ဒြမ္)
8. Vaginal Ring (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲထည့္ရတဲ့ ကြင္း
9. Cervical Cap သားအိမ္ဝ အပိတ္
10. Diaphragm သားအိမ္ဝ အဖံုး
11. Birth Control Sponge သုက္ပိုးသတ္ ေဆးျမွဳပ္
12. Spermicide သုက္ပိုးသတ္ေဆး
13. Fertility Awareness ေန႔ေကာင္းရက္သာေရြးနည္း
14. Vasectomy ေယာက္်ား သားေၾကာျဖတ္ျခင္း
15. Tubal Ligation အမ်ိဳးသမီး သားေၾကာျဖတ္ျခင္း
16. Tubal Implants သားအိမ္ျပြန္ထဲ ကိရိယာထည့္နည္း
IUD သားအိမ္ထဲ ပစၥည္းထည့္နည္း
• IUD ဆိုတာ T-shaped plastic (တီ) ပံု သဏၭာန္ (ပလပ္စတစ္) ပစၥည္းေလးျဖစ္တယ္။
• Copper IUD, ParaGard ေတြကို ၃-၅-၁ဝ-၁၂ ႏွစ္အထိ ထည့္ထားႏိုင္တယ္။
• ေဟာ္မုန္းပါတဲ့ Mirena က ၅ ႏွစ္တခါ လဲေပးရတယ္။
Birth Control Implant ကိုယ္ဝန္တား အေရျပားေအာက္ထားရတဲ့ ေဆးေခ်ာင္း
• Implanon ဆိုတာ မီးျခစ္ဆံေလာက္သာရွိတယ္။
• ကိုယ္ဝန္တား Depo-Provera ထိုးေဆးလိုဘဲ ေဟာ္မုန္းကို ထုတ္ေပးေနမယ္။
• ၃ ႏွစ္အထိထားႏိုင္တယ္။
Vaginal Ring (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲထည့္ရတဲ့ ကြင္း
• NuvaRing (ပလပ္စတစ္) အေျပားစား ကြင္းဝိုင္းေလးျဖစ္တယ္။
• Pill ေသာက္ေဆး နဲ႔ Patch ေဆးကပ္ခြါေတြလို ေဟာ္မုန္းထုတ္ေပးေနမယ္။
• တလတခါ လဲေပးရမယ္။
Birth Control Patch ကိုယ္ဝန္တား ေဆးကပ္ခြါ
• Ortho Evra patch ေဆးကပ္ခြါကို ၾကိဳက္တဲ့ေနရာ အေရျပားမွာ ကပ္ထားႏိုင္တယ္။
• တလ (၄ ပါတ္) မွာ ၃ ပါတ္ကုိ ကပ္ထားျပီး ၁ ပါတ္ နားထားရတယ္။
• Birth control pill ေသာက္ေဆးေတြလို ေဟာ္မုန္းထုတ္ေပးေနမယ္။
Cervical Cap သားအိမ္ဝအပိတ္
• Diaphragm နဲ႔ သေဘာတူျပီး ေသးငယ္တယ္။
• FemCap ကို (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲကေန အတြင္းနက္နက္မွာရွိတဲ့ သားအိမ္ဝကို ဖံုး-ပိတ္ေပးထားရတယ္။
• Spermicide သုက္ပိုးသတ္ေဆးနဲ႔ပါ ေရာသံုးသင့္တယ္။
Diaphragm သားအိမ္ဝအဖံုး
• Rubber dome ရာဘာနဲ႔လုပ္ထားတဲ့ ခပ္ခံုးခံုးေလးျဖစ္တယ္။
• Cervix သားအိမ္ဝကို ဆက္ဆံမႈ မျပဳခင္ဖံုးထားေပးရတယ္။
• Spermicide သုက္ပိုးသတ္ေဆးနဲ႔ပါ ေရာသံုးသင့္တယ္။
Female Condom အမ်ိဳးသမီးသံုး (ကြန္ဒြမ္)
• Thin plastic pouch (ပလပ္စတစ္) ပါးပါးေလးနဲ႔လုပ္ထားတဲ့ အိတ္ငယ္ေလးျဖစ္တယ္။
• Vagina (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲမွာ အလိုက္သင့္ထည့္ထားရတယ္။
• လိင္ဆက္ဆံမႈမျပဳခင္ ၈ နာရီကတည္းက ထည့္ထားႏိုင္တယ္။
Birth Control Sponge သုက္ပိုးသတ္ ေဆးျမွဳပ္
• Today Sponge ထဲမွာ spermicide foam သုက္ပိုးသတ္ေဆးပါတယ္။
• 24 hours before sex လိင္ဆက္ဆံမႈမျပဳခင္ ၂၄ နာရီကတည္းက ထည့္ထားႏိုင္တယ္။
Spermicide သုက္ပိုးသတ္ေဆး
• Spermicide foam အျမွဳပ္၊ Jelly (ဂ်ယ္လီ)၊ Cream (ခရင္မ္) နဲ႔ Film (ဖလင္) သုက္ပိုးသတ္ေဆးေတြ ရွိတယ္။
• (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲမွာ လိင္ဆက္ဆံမႈမျပဳခင္ ထည့္-လိမ္း-သုတ္ထားရတယ္။
• တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးအစားကို မတိုင္ခင္ ၃ဝ မိနစ္ၾကိဳတင္သံုးရတယ္။ တခ်ိဳ႕က အဲေလာက္ေစာင့္ဘို႔မလိုဘူး။
Fertility Awareness ေန႔ေကာင္းရက္သာေရြးနည္း
• Calendar ျပကၡဒိန္နည္းထက္ ပိုတိက်တယ္။
• မ်ိဳးဥထြက္မဲ့ရက္ကို ကိုယ္အပူခ်ိန္ ေန႔တိုင္း မနက္အိပ္ယာထမွာ တိုင္းျပီးသိမယ္။
• ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ သင္တန္းသေဘာမ်ိဳး လိုမယ္။
Fertility Awareness Method မ်ိဳးပြါးႏိုင္စြမ္းကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္နည္း
အမ်ိဳးသမီးကိုယ္တိုင္ လုပ္ႏိုင္တဲ့နည္း (၃) နည္းရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အတန္အသင့္ စိတ္ခ်ရတာမို႔ လိုအပ္ရင္သံုးႏိုင္တဲ့ အရံအတားနည္း၊ အေရးေပၚနည္းက အဆင္သင့္ရွိေနရမယ္။
၁။ Basal body temperature အပူခ်ိန္မွတ္သားျခင္း
မနက္အိပ္ရာက ႏိုးရင္ ဘာတခုမွ မလုပ္ေသးခ်ိန္မွာ ကိုယ္အပူခ်ိန္ တိုင္းရတယ္။ လလည္ရက္မွာ မ်ိဳးဥထြက္လို႔ ကိုယ္အပူခ်ိန္ တက္တာက ဝ႕၃ ကေန ဝ႕၆ ဒီဂရီ (ဆဲလ္စီးယပ္စ္) ရွိမယ္။ မ်ိဳးဥမထြက္ခင္မွာ ကိုယ္အပူခ်ိန္က 97° F (36.1° C) ကေန 97.5°F (36.38° C) အထိ ရွိေနမယ္။ မ်ိဳးဥထြက္လို႔ တက္လာရင္ 97.6° F (36.4 C) ကေန 98.6° F (37° C) အထိ ျဖစ္လာမယ္။ မ်ိဳးဥထြက္ျပီး ၁-၂ ရက္မွာ တက္လာတယ္။ မ်ိဳးဥက သုက္ပိုးနဲ႔ မေတြ႔ရရင္ ၂၄ နာရီသာ ရွင္ေနလို႔ အပူခ်ိန္တက္ျပီး ၃ ရက္ေနာက္ပိုင္းမွာ ကိုယ္ဝန္ရဘို႔မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။
၂။ Cervical mucus သားအိမ္ဝက အခြ်ဲကိုစစ္ေဆးနည္း
Cervix သားအိမ္ဝကို ကိုယ့္လက္ေခ်ာင္းနဲ႔ စစ္ရတယ္။ ရာသီလာေနခ်ိန္မွာ အက်ိအခြ်ဲ အနည္းဆံုးရက္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္မွာ (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္းေၾကာင့္ သားအိမ္ဝက အခြ်ဲပိုမ်ားလာတယ္။ ပိုျပီး ဆြဲဆန္႔လို႔ ရလာတယ္။ မ်ိဳးဥထြက္ျပီး ေနာက္မွာ ထြက္လာတဲ့ (ပရိုဂ်င္စတီရံုး) ေဟာ္မုန္းေၾကာင့္ ေျခာက္ေသြ႔လာမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ သားအိမ္ဝက အခြ်ဲအမ်ားဆံုး အခ်ိန္ရဲ႕ေနာက္ ၄ ရက္ကစျပီး ကိုယ္ဝန္မရေစႏိုင္ဘူး။
၃။ Cervical position သားအိမ္ဝအေျခအေန
Cervix သားအိမ္ဝဟာ မ်ိဳးဥထြက္ခါနီးရင္ ပိုေပ်ာ့လာမယ္။ ပိုပြင့္လာမယ္။
Options for Older Women အသက္မငယ္သူမ်ားအတြက္ ေရြးခ်ယ္နည္း
• အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္လာရင္ သတိထားျပီး အေကာင္းဆံုးနည္းကို ေရြးရမယ္။
• လူေနမႈပံုစံလဲ ေျပာင္းသင့္တယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္း-ေလွ်ာ့ပါ၊ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ပါ။ အစားအေသာက္ ဂရုစိုက္ပါ။ အရက္-ေဆးလိပ္ ေလွ်ာ့ပါ-ျဖတ္ပါ။
• ဆရာဝန္နဲ႔တိုင္ပင္ျပီးမွ အေကာင္းဆံုး သေႏၶတားနည္းကို ေရြးခ်ယ္ပါ။
Combination injection ေနာက္ေပၚထိုးေဆးနည္း
• Medroxyprogesterone acetate (ပရိုဂ်က္စတီရံုး) နဲ႔ Estradiol cypionate (အီစထိုဂ်င္) ေရာထားတဲ့ထိုးေဆးကို တလတခါထိုးရတယ္။ Lunelle ေခၚတယ္။
• ကိုယ္ဝန္တား ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ စားေဆးေတြလိုဘဲ သတၲိရွိတယ္။
• ေဆးမထိုးတဲ့လမွာ ကေလးျပန္ရႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ကိုယ္ဝန္ရေစျပီး တခ်ိဳ႕မွာ ၂-၃ လ ေစာင္ရတယ္။
• ၉၉႕၈% ထိေရာက္တယ္။ အေမရိကားမွာ ဒီေဆး တႏွစ္ထိုးတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၇၈၂ ေယာက္မွာ ကိုယ္ဝန္ မရတာေတြ႔ရတယ္။
• တခါထိုးျပီး ေနာက္တခါကို ၂၈-၃ဝ ရက္အၾကာမွာထပ္ထိုးရမယ္။ ၃၃ ရက္ထက္ေတာ့ ေနာက္မက်ရဘူး။ ရာသီလာတဲ့ရက္ကို ၾကည့္ရတာ မဟုတ္ဘူး။
• Lunelle ေဆးစထိုးရင္
o ရာသီေသြးစဆင္းတဲ့ရက္ေနာက္ ၅ ရက္အတြင္း၊
o ကိုယ္၀န္ပ်က္ျပီး၊ ဖ်က္ျပီးတဲ့ေနာက္ ၅ ရက္အတြင္း၊
o ကေလးေမြးျပီးတဲ့ေနာက္ ၄ ပါတ္အတြင္း၊
o ကေလးႏို႔တိုက္ရင္ ေမြးျပီးတဲ့ေနာက္ ၆ ပါတ္အတြင္း၊
How to Decide ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္မလဲ
၁။ Most Effective Methods ထိေရာက္မႈ အမ်ားဆံုးနည္းေတြ
• Implant အေရျပားေအာက္ ေဆးေခ်ာင္း၊ IUD သားအိမ္ထဲထည့္ ပစၥည္း၊ Vasectomy, Tubal methods သားေၾကာျဖတ္ျခင္းမ်ား၊ = 99%
• Birth Control shot ထိုးေဆး၊ = 97%
• Birth Comtrol Pill စားေဆး၊ Vaginal Ring (ဗဂ်ိဳင္းနား) ကြင္း၊ = 92-95%
• Condom (ကြန္ဒြမ္)၊ Diaphragm, Cervical Cap သားအိမ္ဝအဖံုး-အပိတ္၊ Sponge ေဆးျမွဳပ္၊ = 84-89%
• Abstinence ေဝရာမဏိ = ၁ဝဝ%
၂။ Least Effective Methods ထိေရာက္မႈ အနည္းဆံုးနည္းေတြ
• No Birth Control အကာအကြယ္ လံုးဝမသံုးျခင္း = 85% Pregnant
• Spermicide only သုက္ပိုးသတ္ေဆး တမ်ိဳးတည္း = 29%
• Fertility Awareness ေန႔ေကာင္းရက္သာ ေရြးနည္း = 25%
• Female Condom အမ်ိဳးသမီးသံုး (ကြန္ဒြမ္) = 21%
• Withdrawal သုက္ရည္ အျပင္စြန္႔ထုတ္နည္း = 18%
Male Condom ေယာက္်ားသံုး (ကြန္ဒြမ္)
အေရးေပၚစားေဆး၊
Tubal Ligation အမ်ိဳးသမီး သားေၾကာျဖတ္ျခင္း
Vasectomy ေယာက္်ား သားေၾကာျဖတ္ျခင္း
Birth Control Shot ထိုးေဆး
Dr. တင့္ေဆြ
၂၆-၂-၂ဝ၁၂
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in/
- http://dts-political-page.blogspot.in/
- http://yamunaclinic.org/
Contraceptive Injections ကိုယ္ဝန္တား ထိုးေဆးမ်ား
1. Depo Provera Injection (ဒီပို) ထိုးေဆး
2. Depo-subQ Provera 104 Injection (ဒီပို-ဆပ္က်ဴ) ထိုးေဆး
3. Combined Contraceptive Injection ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲပါ ထိုးေဆး
4. Noristerat injection (ေနာ္ရစ္တားရက္) ထိုးေဆး
Depo Provera Injection (ဒီပို) ထိုးေဆး
• DMPA လို႔လဲေခၚတယ္။
• Progestin medroxyprogesterone acetate 150 mg ေဟာ္မုန္းပါတယ္။
• IM အသားေဆးျဖစ္တယ္။ တင္ပါး၊ ေပါင္နဲ႔ လက္ေမာင္းမွာ ထိုးႏိုင္တယ္။
• တႏွစ္ ၄ ခါ၊ ၃ လ (၁၁-၁၄ ပါတ္) တခါထိုးရတယ္။
• 50 mg ပါတာက တလခံျဖစ္တယ္။
• ေဆးမထိုးခင္က ကိုယ္ဝန္မရွိတာ ေသျခာရင္ ေဆးထိုးျပီးတာနဲ႔ ကာကြယ္ျပီးသားျဖစ္မယ္။
Depo-subQ Provera 104 Injection (ဒီပို-ဆပ္က်ဴ)
• ေနာက္ထပ္ေပၚတဲ့ အလားတူ ၃ လခံ ထိုးေဆးျဖစ္တယ္။
• သူ႔ထဲမွာ Medroxyprogesterone acetate 104 mg သာပါလို႔ ေဟာ္မုန္းက ၃၁% ဘဲပါတယ္။
• ဒါေၾကာင့္ Progestin နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြကို နည္းေစတယ္။
• subQ လို႔ အေသအျခာေရးတာက Subcutaneous S/C အေရျပားေအာက္မွာေဆးထိုးရလို႔ ျဖစ္တယ္။ ေဆးထိုးအပ္ေသးေသးသာသံုးဘို႔လိုတာမို႔ နာတာသက္သာမယ္။
• ဗိုက္နဲ႔ ေပါင္က အေရျပားမွာထိုးသင့္တယ္။
• တႏွစ္ ၄ ခါ၊ ၁၂-၁၄ ပါတ္ တခါ ထိုးပါ။
Combined Contraceptive Injection ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲပါ ထိုးေဆးနည္း
• Mesigyna နာမည္နဲ႔ ထိုးေဆးထဲမွာ Estradiol valerate နဲ႔ Norethisterone enantate ပါတယ္။
• (ပရိုဂ်က္စတီရံုး) နဲ႔ (အီစထိုဂ်င္) ေရာထားတဲ့ထိုးေဆးျဖစ္တယ္၊
• တလတခါထိုးရတယ္။ Lunelle ေခၚတယ္။
• Depo-Provera (၃) လခံထိုးေဆးလိုဘဲ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါတယ္။ ေဆးစြမ္းေရာ သတိထားစရာေတြပါ တူတယ္။
• တလတခါ ထိုးရတယ္။
• အေမရိကားမွာ ၂ဝဝဝ မွာစသံုးေနတယ္။ ေဆးတခါတည္းထည့္ျပီးသား ေဆးထိုးအပ္ေတြကို စိတ္မခ်ရလို႔ ၂ဝဝ၂ မွာ ျပန္သိမ္းခဲ့ေသးတယ္။ ၂ဝဝ၃ ကထုတ္တာေတြကို စိတ္ခ်လက္ခ်သံုးေနတယ္။
• Lunelle နဲ႔တူတဲ့ တျခားထိုးေဆးနာမည္ေတြက Cyclofem, Cyclofemina, Feminena, Novafem, Lunella, and Cyclo-Provera ျဖစ္တယ္။
• Mesigyna နဲ႔တူတဲ့ တျခားထိုးေဆးနာမည္ေတြက Norigynon, Mesigyna Instayect, Mesygest, and No 3 injectable Norigynon ေတြျဖစ္တယ္။• ေဆးမထိုးတဲ့လမွာ ကေလးျပန္ရႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ကိုယ္ဝန္ရေစျပီး တခ်ိဳ႕မွာ ၂-၃ လ ေစာင့္ရတယ္။
• ၉၉႕၈% ထိေရာက္တယ္။ အေမရိကားမွာ ဒီေဆး တႏွစ္ထိုးတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၇၈၂ ေယာက္မွာ ကိုယ္ဝန္ မရတာေတြ႔ရတယ္။
• တခါထိုးျပီး ေနာက္တခါကို ၂၈-၃ဝ ရက္အၾကာမွာ ထပ္ထိုးရမယ္။ ၃၃ ရက္ထက္ေတာ့ ေနာက္မက်ရဘူး။ ရာသီလာတဲ့ရက္ကို ၾကည့္ရတာ မဟုတ္ဘူး။
• Lunelle ေဆးစထိုးရင္
o ရာသီေသြး စဆင္းတဲ့ရက္ေနာက္ ၅ ရက္အတြင္း၊
o ကိုယ္ဝန္ပ်က္ျပီး၊ ဖ်က္ျပီးတဲ့ေနာက္ ၅ ရက္အတြင္း၊
o ကေလးေမြးျပီးတဲ့ေနာက္ ၄ ပါတ္အတြင္း၊
o ကေလးႏို႔တိုက္ရင္ ေမြးျပီးတဲ့ေနာက္ ၆ ပါတ္အတြင္း၊
Noristerat injection (ေနာ္ရစ္တားရက္) ထိုးေဆးက တမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ အေမရိကားမွာ မရဘူး။
• Synthetic progestin နဲ႔ Norethisterone enantate ေတြပါတယ္။ • (၈) ပါတ္ ၂ လ ခံတယ္။ ထပ္ထိုးလို႔လဲ ရပါတယ္။
• ေရတို ကိုယ္ဝန္တားဘို႔သာ သံုးၾကတယ္။ ဥပမာ -
o Vasectomy ေယာက္်ားကို သားေၾကာျဖတ္ထားတံုး စိတ္မခ်ရေသးခင္မွာ မိန္းမကို ထိုးေပးတယ္။
o Rubella ဂ်ာမန္-ဝက္သက္ေရာဂါေတြျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ကိုယ္ဝန္မယူသင့္ေသးလို႔ မိန္းမကိုထိုးေပးတယ္။
• မ်ိဳးဥထြက္မွာကိုတားေပးတယ္။ ေဆးထိုးျပီး ၈ ပါတ္ေနရင္ သားအိမ္အဝက အခြ်ဲေတြေစပ်စ္လာေစတယ္။
• Doryxas, Norethisterone injectable, Norigest, Nur-Isterate, Syngestal နဲ႔ Unidepo နာမည္ေတြနဲ႔လဲ လာတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၂၆-၂-၂ဝ၁၂
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in/
- http://dts-political-page.blogspot.in/
- http://yamunaclinic.org/
Sunday, May 13, 2012
Hepatitis B medical treatment (ဘီ) ပိုးေဆးေပးျခင္း
(1) Could it be possible the Hepatitis B result negative after one year the person was infected? During one year the patient was taking medicine course which instructed by doctor.
(2) Could it be consider that negative result the patient is fully recover as 100 percent and other people will not be infected from him?
• အသဲေရာင္ (ဘီ) ပိုးရွိေနသူကို ေဆးကုသတာရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြ တက္ၾကြမေနေအာင္၊ အသဲထဲမွာ ပြါးမ်ား မလာေစေအာင္ လုပ္တာ ျဖစ္တယ္။ ေဆးကေန အဲလိုလုပ္ေပးတဲ့ေနာက္မွာ ကိုယ့္ခုခံအားကေန ပိုးေတြကို ႏွိမ္ႏိုင္လာမယ္။ အသဲကိုလဲ ဆက္ျပီး ပ်က္စီးတာ မျဖစ္ေအာက္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္မယ္။ အသဲေျခာက္တာ၊ အသဲကင္ဆာ ျဖစ္မလာေစဘူး။
• အသဲေရာင္ (ဘီ) ပိုးကူးစက္ခံရသူေတြထဲက ၉၅% မွာ သူ႔အလိုလို ေရာဂါပိုးေတြ ရွင္းသြားႏိုင္တယ္။ ေဆး မလိုဘဲ ရွင္းသြားတာကို ဆိုလိုတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာေတာ့ နာတာရွည္ အသဲေရာင္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ၆ လေနလို႔မွ ပိုးကင္းရွင္း မသြားရင္ အဲလိုျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အသဲေရာဂါျဖစ္လာမယ္ အသဲထဲမွာ ပိုးေတြက ပြါးမ်ားလာမယ္။ ေဆးကုသဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။
• နာတာရွည္ အသဲေရာင္အတြက္ ေလာေလာဆယ္ ေဆး ၃ မ်ိဳးသံုးေနတယ္။ (၁) Pegylated Interferon (Peginterferon) (၂) Lamivudine နဲ႔ (၃) Adefovir (ADV) ေတြျဖစ္တယ္။ တတိယေဆးက ဒုတိယေဆး မတိုးသူေတြကို ေပးတယ္။ Lamivudine ကို အမ်ားဆံုး သံုးေနတယ္။
• ေဆးမေပးခင္ HIV နဲ႔ Hepatitis C ရွိ-မရွိ စစ္မယ္။ Hepatitis A vaccine ကာကြယ္ေဆးလဲ ထိုးေပးမယ္။
• နာတာရွည္ အသဲေရာင္လို႔ ဒီေဆးထိုးသူေတြထဲက ၃၅% မွာ ေရရွည္အက်ိဳးရတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေဆးစစ္ရင္ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ မ်ားလာတာက ရပ္သြားတာေတြ႔ရမယ္။ အသဲအလုပ္လဲ ပံုမွန္ျဖစ္ေနမယ္။
• ေဆးရပ္ျပီးေနာက္ ပိုေကာင္းလာမ်ိဳးလဲ ရွိတယ္။
• တခ်ိဳ႕မွာ ေဆးကုသမႈခံယူေနရင္း အခိုက္အတန္႔ေလာက္ အသဲေရာင္တာ ပိုဆိုးလာတတ္တယ္။ ဒီလို ျဖစ္တာကို Hepatitis B flare လို႔ေခၚတယ္။ တခါတေလ ပိုးေတြရွင္းသြားျပီး၊ အသဲလဲ အလုပ္ ပံုမွန္ လုပ္ႏိုင္လာၾကတယ္။
• ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ အမ်ားအားျဖင့္ တုပ္ေကြးမိသလို ျဖစ္တာပါဘဲ။ ကိုယ္ပူ၊ ေခြ်းထြက္၊ အဆစ္ေတြနာ၊ ေခါင္းကိုက္။ Paracetamol ပါရာစီတေမာကို ၄ နာရီတခါေသာက္ရင္ သက္သာမယ္။ ျဖစ္ကာစသာဆိုးတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ စိတ္ဓါတ္က်မယ္၊ စိတ္မူေျပာင္းတယ္။ ဆံပင္ကြ်တ္တာ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်တာေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆိုးက်ိဳးက ဆိုးတာျဖစ္ေနရင္ ေဆးေလွ်ာ့ေပးတာ၊ ေဆး ခဏနားထားတာလဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။
• တေန႔ ၁ လံုး၊ ၁ ႏွစ္ အနည္းဆံုး ေသာက္ေစတယ္။
• နာတာရွည္ အသဲေရာင္လို႔ ဒီေဆးေသာက္ရသူထဲက ၂ဝ-၃ဝ% မွာ ေရရွည္ အက်ိဳးမ်ားေစတာ ေတြ႔ရတယ္။
• ေဆးရဲ႕ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ မဆိုးပါ။ ေခါင္းကိုက္၊ ဗိုက္နာ၊ ဝမ္းပ်က္၊ ေမာပန္း၊ အားယုတ္။ ေဆးကို ေစာျပီး မေသာက္ဘဲရပ္လိုက္တာ မေကာင္းဘူး။ တခ်ိဳ႕မွာ ေဆးယဥ္လာတတ္တယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၃-၅-၂ဝ၁၂
- http://dts-medicaleducation.blogspot.in/
- http://yamuna-online-clinic.blogspot.in/
- http://dts-political-page.blogspot.in/
- http://yamunaclinic.org/
Thursday, May 3, 2012
Kegel exercises for Men ေယာက္်ားမ်ား စိတ္ဝင္စားၾကသည္
ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ နဲ႔ ကေလးဖြါးျပီးသူ အမ်ိဳးသမီးေတြ မ-အဂၤါအတြင္းမွာ ရင္းစားျပန္ရဘို႔ Pelvic Floor exercise တင္ပါးဆံုတြင္း ၾကြက္သား ေလ့က်င့္ခန္းကို ဆရာဝန္ေတြက ေထာက္ခံခ်က္ ေပးယံုသာမကာ လုပ္ခိုင္းတဲ့နည္းလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားအတြက္ ဆိုတာေတာ့ ဆရာဝန္ေတြက မညႊန္းဘဲ၊ “ကြ်မ္းက်င္သူ” ဆိုသူ မ်ားကသာ ေရးၾကတာပါ။ “ကြ်မ္းက်င္သူ” လို႔ ဘယ္သူက ဘြဲ႔ေပးသလဲ။ “ဗမာ့အေရး ကြ်မ္းက်င္သူ” ဆိုတာေတာ့ ေရဒီယိုေတြကေန ေပးတယ္။
ဘာဘဲျဖစ္ျဖစ္ ဗဟုသုတ ရလိုသူမ်ား၊ ဆႏၵပို အလိုရွိသူမ်ား သိေစဘုိ႔ ေရးပါရေစ။ ေလ့က်င့္ေပးရမဲ့ ၾကြက္သားကို သိေအာင္ အရင္လုပ္ရတယ္။ “ဆီးသြားေနတံုး ဆီးမကုန္ခင္ ရပ္ေအာင္ ၾကိဳးစားတဲ့အခါ ၾကံဳ႕ေပးရမဲ့ ၾကြက္သားေတြ” ျဖစ္ပါတယ္။ Pubococcygeus muscle ေခၚတယ္။ ဆီးစပ္ရိုး ေနာက္ကေန ဟိုေနာက္ဆံုးက အျမီးပိုင္း ေနရာအထိ ဆက္ေနတဲ့အရာ ျဖစ္ပါတယ္။
(ျပဴဘို-ေကာက္ဆီဂ်ီယပ္စ္) ၾကြက္သားဟာ Levator ani ဆိုတဲ့ တင္ပါးဆံုတြင္းမွာ Pelvic floor အခင္းသေဘာ ျဖစ္ေနတဲ့ ၾကြက္သားၾကီးရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းပါ။ ဒီၾကြက္သားၾကီးကေန စအို နဲ႔ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေတြကို ထိန္း-မ-ပင့္တင္ ေပးထားတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြကိုသာ ေဆးနည္းေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ားအဂၤါနဲ႔ အဆက္ အစပ္က အေတာ္ၾကီး အမ်ိဳးလိုက္စပ္မွ ရတယ္။
“သူ႔ကို ေလ့က်င့္ရင္း Cremaster muscle ဆိုတဲ့ က်ား-ကပ္ပဲ့အိတ္၊ က်ား-အစိနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ၾကြက္သားကိုပါ ေလ့က်င့္ရာ ေရာက္တယ္၊ ေယာက္်ားတိုင္းေတာ့ မလုပ္ႏိုင္ၾကဘူး” တဲ့။ အေျပာကေတာ့ ေခ်ာသလား မေမးနဲ႔။ “အဂၤါ သန္မာေစမယ္၊ သုတ္လႊတ္ေစာတာ ထိန္းႏိုင္မယ္” တဲ့။ ၾကြက္သား မွန္သမွ် ေလ့က်င့္ေပးရင္ သန္လာေစတာေတာ့ မွန္ပါတယ္။
က်ား-လိင္အဂၤါ Penis မွာ Corpora Cavernosa ဆိုတာက လိုအပ္ခ်ိန္မွာ သန္မာလာေစဘို႔ ေဆာင္ရြက္ပါတယ္။ သူ႔မွာ အႏုစား-ၾကြက္သားေတြ ပါတယ္။ အႏုစား-ၾကြက္သားကို စိတ္ကေန ထိန္းမရသလို၊ သန္မာေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးလို႔လဲ မရဘူး။ Sexual stimulation လိင္စိတ္ ႏိုးထလာမွသာ အျဖစ္အပ်က္ေတြ တေလွၾကီး ျဖစ္လာတယ္။ ေသြးေလွ်ာက္တာ ပိုမ်ားလာမယ္၊ ဝင္လာတဲ့ ေသြးေတြကို စုေပးထားမယ္၊ ေသြးျပန္ထြက္မွာကိုလဲ ထိန္းထားအံုးမယ္၊ အတြင္းဖိအား ဆိုတာ တက္လာမယ္၊ Ischiocavernosus ဆိုတဲ့ ၾကြက္သားက ရွံဳ႕-ၾကံဳ႕လာမယ္။ Kegel exercise ဆိုတာ ဒီ (မာဆယ္လ္) ကို ေလ့က်င့္ေပးရတာပါ။ ဒါကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ခႏၶာေဗဒကို ခပ္ေပါ့ေပါ့ ေရးသူေတြက ဒီၾကြက္သားလို႔ တည့္တည့္ မေျပာၾကဘူး။
လိင္အဂၤါ ႏွစ္မ်ိဳး မသံုးဘဲ အာသာေျဖျခင္း (မာစတာေဘးရွင္း) ေၾကာင့္ က်ား-လိင္အဂၤါ ပိုမို ၾကီးထြား-သန္မာ ေစသလား။ ကြ်မ္းက်င္သူ ဆိုသူမ်ားက စနစ္က်ဘို႔ လိုေၾကာင္း၊ (မာစတာေဘးရွင္း) လုပ္ရတာနဲ႔ နဲနဲ မတူေၾကာင္း၊ ဖါသာ အာသာ-ေျဖေဖ်ာက္မႈက က်ားအဂၤါကို အင္ျပည့္-အားျပည့္ အေနအထားမွာ ေဆာင္ရြက္ရတာ ျဖစ္ျပီး၊ ေလ့က်င့္တာက သန္းမာမႈ တဝက္ အေနအထားမွာ လုပ္ပါတဲ့။ ပဌမ-ရည္မွန္းခ်က္အတြက္ ျပီးျပီးေရာ လုပ္တာမ်ားေပမဲ့ ဒုတိယ-ပန္းတိုင္ အတြက္ေတာ့ စိတ္ရွည္ပါ။ အခ်ိန္ (တေန႔ ၁ဝ မိနစ္) ေပးပါတဲ့။
(မာစတာေဘးရွင္း) လုပ္ရတဲ့သူေတြ ဘာအက်ိဳး-အျပစ္ေတြ သက္ေရာက္သလဲ။ ေျပာၾကတယ္ “ထိခိုက္ေစတယ္။ သုတ္လႊတ္ ျမန္ေစမယ္။ အားယုတ္တယ္။ ဘာ-ညာ”။ တကယ္လို႔ တေယာက္ထဲ စခန္းသြားတဲ့ အက်င့္မွာ ျမန္တဲ့အေလ့ ရွိရင္ ႏွစ္ေယာက္တြဲလဲ ျမန္တတ္တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္ အခ်ိန္ယူ နည္းလုပ္ျခင္းဟာ အဂၤါ-ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ရာလဲ ၾကာေစမယ္လို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။ စိတ္အလိုကို မလိုက္ေသးဘဲ Climax မျဖစ္ခင္ နားထားရမွာ ေျပာတာပါ။ ေဆးပညာအရ (မာစတာေဘးရွင္း) ခဏခဏလုပ္လို႔ သုတ္ရည္ မ်ားမယ္၊ နည္းမယ္၊ ဆီးၾကိတ္-ကင္ဆာ ျဖစ္မယ္-မျဖစ္ဘူး၊ ဆိုတာ ကံေသကံမ မေျပာႏိုင္ပါ။
“စိတ္ကို အားေပးတဲ့ အစားအစာမ်ား နဲ႔ သုတ္ပိုးကို အားေပးတဲ့အစာမ်ား” ဆိုတာေတြ ေျပာစမွတ္ရွိတယ္။ ေဆးပညာ အရေတာ့ သတ္မွတ္ထားတာမ်ိဳး မရွိသေလာက္ပါ။ ဒီစိတ္ကို အားေပးတဲ့ အစား-အစာေတြကို ဗဟုသုတအတြက္ ေရးပါရေစ။
• Celery တရုတ္-နံနံၾကီး။ ေျပာသူေတြကေတာ့ “ဒီအေရးအရာ သာမက (ကိုလက္စေထာ) ပါ နည္းေစတယ္၊ ကင္ဆာကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္” တဲ့။ (ဟိုးမား) ရဲ႕ ခရီးရွည္ ကဗ်ာရွည္ၾကီးထဲမွာလဲ Celery ပါခဲ့ေသးတယ္။ ေဆးပညာအရ ေထာက္ခံခ်က္ ေပးႏိုင္တာက ဗီတာမင္ K နဲ႔ C ေတြပါတာ ေသျခာတယ္။
• Oysters မုတ္ေကာင္ကလဲ နာမယ္ၾကီးပါတယ္။ စိတ္ကိုသာမက သုတ္လဲ ပြါးမ်ားပါသတဲ့။ အစိမ္းစားရင္ ပိုသိသာတယ္၊ သန္႔ရွင္းဘို႔ေတာ့ မေမ့ပါနဲ႔။ စားနည္းလဲ သူမ်ားကို ေမးပါတဲ့။
• Bananas ငွက္ေပ်ာသီး၊ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာက ငွက္ေပ်ာသီးဆို သီးေမႊး အမ်ိဳးအစားသာ သိတာမ်ားတယ္။ ဗမာေတြက က်န္းမာေရးအတြက္ ဖီးၾကမ္းငွက္ေပ်ာဘဲ ညႊန္းတယ္။ ဂ်ပန္မွာ ငွက္ေပ်ာသီး Crazy ျဖစ္ေနတာ မၾကာခင္က ေရးရေသးတယ္။
• Avocado ေထာပတ္သီး၊ လိင္စိတ္ကို အားေပးေစခ်င္သူ ေယာက္်ားေတြသာမက အမ်ိဳးသမီးေတြလဲ စားပါတဲ့။ Vitamin K, Potassium, Vitamin B6, Vitamin C ေတြ ပါတာ ေသျခာတယ္။
• Almonds ဗာဒံေစ့၊ အေစ့-အဆံေတြရဲ႕ အစြမ္းကို ႏွလံုးေရာဂါအတြက္ပါ ေရးၾက-ေျပာၾကတယ္။ က်ား-ေဟာ္မုန္း ကိုလဲ အားေပးလို႔ ဒီအနံ႔ပါတဲ့ ဖေရာင္းတိုင္းထြန္းျပီး၊ ကုတင္ေဘးမွာ Almonds ပန္းကန္ ထားပါတဲ့။
• Mangoes သရက္သီး၊ ဒီအေရး အားေပတာ ေသျခာတယ္ ေျပာတယ္။ LDL (ကိုလက္စေထာ) က်ေစတယ္။ Manganese, Copper နဲ႔ ဗီတာမင္ ဘီ ၂ ေတြ ပါတယ္။
• Eggs ၾကက္ဥ။ ဗမာေတြလဲ ယံုၾက-လက္ခံၾကတယ္။ မတူတာက အစိမ္းေသာက္တာ ထူးတယ္လို႔ သူမ်ားေတြက သိပ္မယံုဘူး။ Libido ဒီစိတ္မွာ အေရးပါတဲ့ ဗီတာမင္ B5 and B6 ေတြ ပါတယ္။
• Liver အသဲ။ ဒီကိစၥအတြက္ေတာ့ ကြ်မ္းက်င္သူမ်ားလို ဟုတ္-မဟုတ္ မေျပာတတ္ဘူး၊ Glutamine ဆိုတဲ့ ခုခံအား၊ ေသြးအား ေကာင္းတာေတြ ပါတယ္။ ေဂါက္ေရာဂါရွိသူအတြက္ေတာ့ မေကာင္းဘူး။
• Chocolate ေခ်ာ့ကလက္။ အေကာင္းစားက ေကာင္းေစပါသတဲ့။
Q: ဆရာခင္ဗ်ား Masters and Johnson method ဂြ်န္ဆင္နည္းစနစ္၊ Kegel exercises ၾကြက္သား ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား ေဆာင္းပါးထဲက ေလ့က်င္႔ခန္းဟာ လိုသေလာက္ ဆြဲထားႏိုင္တဲ့အတြက္ သုတ္ေတြကို ထိန္းထားသလို ၿဖစ္မေနဘူးလား။ သုတ္ေတြ အတြင္းမွာ ခဲတာ (သို႔) အၿခားအႏၱရာယ္မ်ား ရွိႏိုင္မလား။ သုတ္ မထြက္ေအာင္ လက္နဲ႔ ၿဖစ္ၿဖစ္ အေၾကာကို ေထာက္ၿပီး ပိတ္ထားမိရင္ေရာ ေရာဂါရႏိုင္ပါသလား။
A: သုတ္ရည္က အထဲမွာ မခဲႏိုင္ပါ။ လက္နဲ႔ ပိတ္ထားလို႔ မရႏိုင္ပါ။ စိတ္နဲ႔သာ ထိန္းႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ လႊတ္ခ်င္လာရင္ အဲဒီစိတ္ကို ထိန္းမရေတာ့ပါ။ Spinal reflex အလိုအေလွ်ာက္-တံု႔ျပန္မႈကေန ျဖစ္တာမို႔ပါ။ မလႊတ္ေသးေအာင္ေတာ့ ထိန္းႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ထိန္းတဲ့ၾကားက တစက္ေလာက္ ထြက္ရင္ ကိုယ္ဝန္ ရေစတာမို႔ မိသားစု စီမံကိန္းနည္းေတြထဲက သုတ္ရည္ ျပင္ပစြန္ ့ထုတ္နည္းဟာ ၁၅-၂၈% ကိုယ္ဝန္ရတယ္။ လဖက္ရည္ဇြန္း တဝက္ (၂႕၅ စီစီ) မွာ သုတ္ ေကာင္ေရ သန္း ၅ဝ ပါတယ္။
သင္ရ-ေလ့လာရတဲ့ ေဆးပညာအလိုအရ Professional advice ေပးပါ့မယ္။ ၾကိဳက္ရင္ ယူေပါ့။ ေလ့က်င့္ခန္းေရာ အစာအာဟာရပါ အႏၲရာယ္ ျဖစ္စရာ မေတြ႔ပါ။ ဒါလုပ္လို႔၊ ဒါစားလို႔ ပိုေကာင္းမယ္လို႔ ယံုၾကည္မႈကိုႏိႈက္က တဝက္ ေကာင္းေနျပီ မဟုတ္ပါလား။
Dr. တင့္ေဆြ
၂၉-၉-၂ဝ၁ဝ
Pelvic floor exercises အမ်ိဳးသမီးတိုင္းအတြက္ ေလ့က်င့္ခန္း
“တသားေမြး တေသြးလွ” ဆိုတာ အေပၚယံၾကည့္ ေျပာၾကတာမ်ားတယ္။ အတြင္းအဂၤါေတြပါ က်န္းမာ သန္စြမ္းဘို႔ လိုေသးတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ၾကီး-ငယ္မဟူ၊ အပ်ိဳေရာ အအိုပါ၊ တဒၚလာမွ မကုန္ဘဲ၊ အထဲက အဂၤါမွန္သမွ် ျပန္ေကာင္းေအာင္ လုပ္လို႔ရတဲ့နည္း၊ အသံုးမ်ားေပမဲ့ အသစ္နဲ႔မျခား အားေကာင္းေနေစမဲ့ နည္းကို ေရးပါမယ္။ Kegel exercises လို႔ပိုျပီး လူသိမ်ားတယ္။
ကိုယ္ဝန္ တခါေဆာင္ရင္ တခါ အတြင္းအဂၤါေတြ အားနဲေစတယ္။ ၾကာရင္ အိမ္ေထာင္ေရးကိုပါ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ့္ကုိယ္ကို သိမ္ငယ္စိတ္ ဝင္ႏိုင္တယ္။ စားေဆး-ထိုးေဆးနဲ႔ မရပါ။ နတ္ေရကန္ထဲလဲ ဆင္းမရ၊ Pelvic floor exercises လုပ္မွ ေကာင္းတယ္။ အိမ္ေထာင္ မက်ေသးသူေတြလဲ တခ်ိဳ႕ ျဖစ္တတ္လို႔ ငါန္းဇြန္နယ္မွာ တေယာက္ ခြဲေတာင္ ေပးရေသးတယ္။ Prolapse uterus သားအိမ္က်၊ Cystocele ဆီးအိမ္က်၊ Rectocele အစာေဟာင္းအိမ္က်၊ Urinary incontinence ဆီးမထိန္းႏိုင္တာ။ ဒီလို ေရာဂါေတြသာမက (ဗဂ်ိဳင္းနား) ၾကြက္သားေတြ အားေျပာ့ေနတာလဲ က်န္းမာေရး-လူမႈေရး ျပႆနာဘဲ။
တင္ပါးဆံု-အရိုးကြင္းထဲမွာ အဂၤါေတြ အမ်ားၾကီး ရွိတယ္။ ေယာက္်ား-မိန္းမ နဲနဲမတူၾကဘူး။ လူတေယာက္ကို တဖက္ မ်က္ႏွာမူ ခိုင္းျပီး ေဘးတည့္တည့္ကေန ၾကည့္ရင္ ေရွ႕ဆံုးမွာ Pubis ဆီးစပ္ရိုး၊ ေနာက္မွာ Bladder ဆီးအိမ္၊ ေနာက္မွာ မိန္းမေတြမွာသာရွိတဲ့ Uterus သားအိမ္၊ ေနာက္ဆံုးမွာ Rectum အစာေဟာင္းအိမ္ ရွိတယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာသာ ဆီးအိမ္ ေအာက္ကပ္ေနတဲ့ Prostate ဆီးၾကိတ္ ရွိတယ္။ မိန္းမေတြမွာ သားအိမ္ ေအာက္က တဆက္ထဲ Vagina ေမြးလမ္းေၾကာင္း ရွိတယ္။ အစာေဟာင္းအိမ္ ေအာက္က ဆက္ေနတာက Anus စအို။
ဒီအဂၤါေတြကို သူ႔ေနရာသူ ပံုမွန္ရွိေနေအာင္ Muscles ၾကြက္သား၊ Fascia အရြတ္ျပားေတြကေန ထိန္းေပး-တည့္ေပး-မ ေပးထားတယ္။ ထိန္း-တည့္-မ လုပ္ေပးတာေတြ အားနဲလာရင္ ေျပာခဲ့သလို အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ သိတဲ့အတိုင္း ၾကြက္သားဆိုတာ ေလ့က်င့္ေပးရင္ သန္မာေစႏိုင္လို႔ ေလ့က်င့္ေပးရမယ္။
အရင္ဆံုး ဘယ္ၾကြက္သားေတြကို ေလ့က်င့္ရမလဲ သိေအာင္လုပ္ရတယ္။ ဆြဲကိုင္ မျပႏိုင္လို႔ သင္ျပေပးရတယ္။ လြယ္ပါတယ္။ ကိုယ့္ဖါသာ ဆီးသြားေနရင္း ဆီးမကုန္ခင္ ဆီးသြားတာ ရပ္သြားေအာင္ ၾကိဳးစားၾကည့္ပါ။ ဘယ္ေနရာကို Squeeze and lift ညွစ္၊ မ-တင္ေပးရင္ ဆီးရပ္မလဲဆိုတာ ကိုယ္တိုင္ သိလာလိမ့္မယ္။ စအိုနဲ႔ ေမြးလမ္းေပါက္ေတြကို ပိတ္ျပီး ဆြဲတင္သလို လုပ္ရတယ္ မဟုတ္လား။ Upward and inward အထက္ နဲ႔ အတြင္းထဲဆီကိုပါ။
ေသျခာေအာင္ စစ္မယ္။ ေလ့က်င့္ေနတံုးမွာ တင္ပါးကို ဆြဲတင္တာ လႈတ္တာ မျဖစ္ေစပါနဲ႔။ ေပါင္-ေျခေတြလဲ ညွစ္တာမ်ိဳး မလုပ္ရပါ။ အသက္ ေအာင့္စရာ မလိုပါ။ သိျပီဆိုရင္ သက္ေတာင့္ သက္သာ အေနအထား (လဲွေနရင္း) စလုပ္ပါ။ အဆင္ေျပလာတဲ့အခါ ထိုင္ရင္း လုပ္ပါ။ ေနာက္ဆိုရင္ အလုပ္ လုပ္ေနရင္းလဲ လုပ္ပါ။ အခ်ိန္မေရြး လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ၾကြက္သားေတြကို ညွစ္ထိန္းထာတာကို အစမွာ ၂ စကၠန္႔၊ ေနာက္ ၁ဝ စကၠန္႔ၾကာေအာင္ ၾကိဳးစားပါ။
ကြ်မ္းက်င္လာျပီဆိုရင္ ဗိုလ္သင္တန္း တက္ရေအာင္။ အသက္ မွန္မွန္ ရွဴပါ။ ၾကြက္သားေတြကို ဆြဲတင္ျပီးေနာက္ ျပန္ေလွ်ာ့ခ်တာကို ဇတ္ကနဲ လုပ္လိုက္ပါ။ တင္းတာထက္ ခ်တာက ျမန္ပါေစ။ ၁ဝ ၾကိမ္ ဆက္တိုက္ လုပ္ပါ။ တခါလုပ္ ၈-၁ဝ ၾကိမ္၊ တေန႔မွာ ၃ ခါလုပ္ပါ။ တကယ္လို႔ ကိုယ့္က ခ်ိဳ႕ယြင္းေနလို႔ ျပဳျပင္ရသူဆိုရင္ ပိုလုပ္ရပါမယ္။ ခ်ိဳ႕ယြင္းေနတယ္ ဆိုတာ၊ သားအိမ္ က်ခ်င္ေနတာ၊ ဆီး အထိန္းရခက္တာ၊ (ဗဂ်ိဳင္းနား)မွာ တစ္ဆို႔ဆို႔ ျဖစ္ေနတာ၊ (ဗဂ်ိဳင္းနား) တင္းအား ေလွ်ာ့ေနတာ။
ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေရးပါရေစ။ အဲလိုမ်ိဳး လုပ္တာကို ကိုယ့္ခင္ပြန္းနဲ႔ အတူေနတံုးမွာ ကိုယ္က လုပ္တာကို သူက ခံစားျပီး သိပါလိမ့္မယ္။ အိမ္ေထာင္မရွိသူေတြလဲ ေသျခာေအာင္ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ထဲ လက္ေခ်ာင္း ၂ ေခ်ာင္းထည့္ျပီး ေလ့က်င့္တဲ့အခါ လက္ကို ဖိအား သက္ေရာက္လာတာကို သိႏိုင္တယ္။
ဒီေလ့က်င့္ခန္းဟာ ဆီးမထိန္းႏိုင္တဲ့ေရာဂါ Stress urinary incontinence ကိုပါ ကုႏိုင္တယ္။ ပိုဆိုးတဲ့ Urge urinary incontinence ကိုေတာ့ မရႏိုင္ပါ။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ေနခ်ိန္မွာပါ လုပ္သင့္တယ္။
အမ်ိဳးသမီးတိုင္းမွာ သတိထားစရာေတြ ရွိတယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္လို႔ ညွစ္ရတာ၊ အေလးအပင္ မ-တာ၊ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ႏွာေခ်၊ ရီေမာတဲ့ အခါမ်ိဳးတိုင္းမွာပါ တင္ပါးဆံုရိုးကြင္းထဲက အဂၤါေတြကို ထိန္းေပးထားရမယ္။ လက္လြတ္စပယ္ မလုပ္ပါနဲ႔။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ေဆာင့္ေၾကာင့္ မထိုင္ပါနဲ႔။ Toilet သံုးတာမွာ ဒူးကို ၉ဝ ဒီ၈ရီ ထားလို႔ရတာမ်ိဳးသာ သံုးပါ။ ပက္လက္ အိပ္ေနရင္း ေျခေထာက္ ေျမွာက္တာကို ၂ ဖက္လံုး တျပိဳင္နက္ မလုပ္ပါနဲ႔။ လုပ္ရရင္လဲ သတိရွိပါ။ မတ္တပ္ရပ္နဲ႔ ေျခ ၂ ဖက္ ဆန္႔ျပီး ခါးကံုးတာမ်ိဳး ဆင္ျခင္ပါ။ တင္ပါးဆုံရိုးကြင္းထဲက အဂၤါေတြကို တြန္းထုတ္သလို မျဖစ္ေစနဲ႔။ ဆီးသြားတာကို တကယ္ ဆီးအိမ္တင္းေနမွသာ သြားပါ။ ဝမ္း မခ်ဳပ္ပါေစနဲ႔။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းႏုတ္ေဆး ခဏခဏ မေသာက္ပါနဲ႔။ သေဘၤာသီး၊ မန္က်ီးသီးမွည့္နဲ႔ ဝမ္းသြားေအာင္ လုပ္ပါ။ ဝမ္း-ဆီး မ်ားမ်ား သြားရရင္ ORS ဓါတ္ဆားရည္ ေသာက္ပါ။ ေရေႏြးၾကမ္း ေသာက္ပါ။ အုန္းရည္ ေသာက္ပါ။ ငွက္ေပ်ာသီး၊ လိမ္ေမာ္သီး စားပါ။
စိတ္လဲ လွပါေစ၊ ကိုယ္လဲ အျပင္ကေရာ အတြင္းထဲကပါ လွၾကပါေစ။
Dr. တင့္ေဆြ
၂၂-၉-၂ဝ၁ဝ
Pregnancy and Ultrasound ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ ႏွင့္ (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း)
Q 1: သမီးက အခု ကိုယ္ဝန္ ၇ လ (၂၈ ပတ္) ရွိပါၿပီ။ ဒီေန႔ (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ရိုက္ဖို႔ ခ်ိန္းလို႔ (႕႕႕႕႕) က ေဒသႏၱရ ေဆးခန္း တစ္ခုမွာ အက္ထရာေဆာင္း သြားရိုက္ခဲ့ပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ရိုက္ေပးတဲ့ ဆရာဝန္က ဘာမွလည္း ေျပာမျပဘူး။ ကေလး အေနအထားတို႔ ဘာတို႔ တစ္ခုမွ ေျပာမျပဘူး။ ႏွစ္ခြန္းပဲ ေျပာတယ္။ အဲတာ ကေလးရဲ႕ ႏွလံုးဆိုၿပီး၊ ေမာ္နီတာကို နည္းနည္းလွည့္ျပတယ္။ ေသခ်ာလည္း မျမင္ရဘူး။ သမီးကေမးမွ ကေလးက မိန္းကေလးလား ေယာက်္ားေလးလား ဆိုေတာ့ (Baby boy I think) ဆိုၿပီး မေရာမရာ ေျပာပါတယ္။ အဲတာ (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ဓါတ္ပံုေပးပါဆိုေတာ့ သူတို႔ဆီမွာ အဲတာ ထုတ္တဲ့စာရြက္ မရွိဘူးဆိုၿပီး ျပန္ေျဖတယ္။ ေတာ္ေတာ္ စိတ္ညစ္သြားပါတယ္။ ၃ လတုန္းက တစ္ခါ ရိုက္တယ္။ အခု ဒုတိယတစ္ခါ ရိုက္တာပါ။ အခုရိုက္တာမွာ ျပည့္ျပည့္စံုစံု သိရမယ္ထင္ၿပီး ေပ်ာ္ေနခဲ့တာ အခုက်ေတာ့ ဘာမွလည္း ေသခ်ာ မသိရေသးေတာ့၊ ဒီတပတ္အတြင္း ထပ္ရိုက္ၾကည့္ခ်င္တာ။ အရမ္း သိခ်င္လြန္းလို႔ပါ။ (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ခဏခဏရိုက္ရင္ ကေလးကို ထိခိုက္ႏိုင္ပါသလား။ အျပင္ေဆးခန္းမွာ ထပ္ရိုက္ၾကည့္ရင္ ေကာင္းမလားလို႔ တိုင္ပင္တာပါ။
12 Sep 10, 20:29
Q 2: ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ၃ လေလာက္မွာဆို Ultrasound ရုိက္လို႔ရၿပီလား။ ဘယ္အခ်ိန္ေလာက္ဆိုရင္ ေပၚၿပီလဲ။
Thu, May 3, 2012 at 2:26 PM
Q 3: သမီး ေနာက္ထပ္ ကိုယ္၀န္ ထပ္ရပါျပီရွင့္။ အခု ၇ ပတ္နဲ႔ ၂ ရက္ေရာက္ပါျပီ။ Ultrasound ရိုက္လို႔ရျပီလား ဆရာ။ ျပီးေတာ့ Kegels Exercise ဆိုတာ ဘာပါလဲ။ လုပ္နည္းေတာ့ သိပါတယ္ရွင့္။ Google မွာ ပံုေတြနဲ႔ ရွာထားလို႔ပါ။ Obimin နဲ႔ Dumex Mamil Mama ေသာက္ေနပါတယ္။ Dumex နဲ႔ ရိုးရိုးနို႔နဲ႔ ဘာကြာပါသလဲရွင့္။ အိမ္က ေသာက္ဆိုလို႔သာ ေသာက္ေနတာပါ၊ ေသေသခ်ာခ်ာ ဘာမွမသိပါဘူး။
Ultrasound ရိုက္ရင္ Report ကို Print ထုတ္ေပးရတယ္။ Sex of the baby ကိုေတာ့ သူ႔ႏိုင္ငံ ဥပေဒအရ မေျပာရတာ-ေျပာရတာရွိတယ္။ Ultrasound ေၾကာင့္ ကေလးကို မထိခိုက္ဘူးလို႔ ေယဘူယ်ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးရဲ႕ႏွလံုးကို ျပတယ္ဆိုေတာ့ ကေလးေကာင္းေနတယ္လို႔ မွန္းႏိုင္တယ္။ အဓိကအခ်က္တခုက အခ်င္းအေနအထား သိဘို႔လိုတယ္။ အခ်င္းေအာက္က်မေနရဘူး။ ေအာက္က်ေနရင္ ခြဲေမြးရမယ္။ ကေလးရဲ႕ Position (Cephalic or Breech) ေခါင္းနဲ႔လား၊ တင္ပါးလား သိရမယ္။ ကေလးမွာ Abnormality တခုခုရွိရင္လည္း ေျပာျပလိမ့္မယ္။ အဲဒါေတြ ေကာင္းေနလို႔၊ မလိုလို႔ မေျပာတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ Print-out ထက္ Report ရသင့္တယ္။ အကုန္လံုး ေရးထားလိမ့္မယ္။ ကေလးရဲ႕ ကုိယ္ဝန္ ဘယ္ေလာက္ရင့္ေနသလဲဆိုတာ Weeks and Days နဲ႔ ေရးလိမ့္မယ္။ ေမြးမဲ့ရက္ ခန္႔မွန္းေျခပါ ပါလိမ့္မယ္။
Ultrasound scan (အာလ္ထြာ-ေဆာင္း) ရုိက္စစ္ေဆးနည္းဟာ စိတ္ခ်ရတယ္၊ အကုန္အက် မမ်ားဘူး၊ တိက်တယ္လို႔ လက္ခံထားၾကတာမို႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားအတြက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သံုးၾကတယ္။ ဘာေတြ သိခ်င္လို႔ပါလဲ။
၁။ ကုိယ္ဝန္ရွိစမွာ ကုိယ္ဝန္ရွိတာ ေသျခာေအာင္၊
၂။ ကုိယ္ဝန္ရွိတံုး ေသြးဆင္းတာ၊
၃။ ကုိယ္ဝန္ဘယ္ေလာက္ ရင့္ေနျပီလဲ၊ သေႏၶသား အရြယ္အစား၊
၄။ သေႏၶသားမွာ အဂၤါခ်ိဳ႕ယြင္းတာ ရွိ-မရွိ၊
၅။ အခ်င္း တည္ေနရာ၊
၆။ အမႊာ ဟုတ္-မဟုတ္၊
၇။ ေရျမႊာရည္ အနည္း-အမ်ား၊
၈။ တျခားသိခ်င္တာ။
၁။ ကုိယ္ဝန္ရွိစမွာ ကုိယ္ဝန္ရွိတာ ေသျခာသိမယ္။ သေႏၶကိုဖံုးထားတဲ့ အိတ္ကေလး Gestational sac ကို ရက္သတၠပါတ္ ၄ ပါတ္ခြဲမွာ စျမင္ရျပီ။ သေႏၶဟာ သားအိမ္ထဲမွာ ရွိေနတာ ဟုတ္-မဟုတ္လဲ ေသျခာသိႏိုင္တယ္။
၂။ ကုိယ္ဝန္ရွိတံုး ေသြးဆင္းရင္ ပ်က္ေလမလား သိႏိုင္တယ္။ ၆-၇ ပါတ္ဆိုရင္ Doppler ultrasound နဲ႔ ကေလး ႏွလံုးခုန္သံကို သိႏိုင္ျပီ။ ဒါဆို ၉၅% မက ကုိယ္ဝန္က ေကာင္းတယ္။ ကေလးႏွလံုးခုန္သံဟာ ကုိယ္ဝန္ အႏု-အရင့္ လိုက္ ေျပာင္းတယ္။ ၁ လခြဲတံုးက ၁ မိနစ္မွာ ၉ဝ-၁၁ဝ ရွိတယ္။ ၉ ပါတ္ကစျပီး ေမြးတဲ့အထိ ၁၄ဝ-၁၇ဝ ရွိလာတယ္။
၃။ ကုိယ္ဝန္ ဘယ္ေလာက္ ရင့္ေနျပီလဲသိမယ္။ သေႏၶသား အရြယ္အစားဟာ ရင့္ေလ ၾကီးေလျဖစ္တယ္။
(က) Crown-rump length (CRL) ေခါင္းထိပ္ကေန ေအာက္ေျခအထိ ဘယ္ေလာက္ ရွည္သလဲဆိုတာ ၇-၁၃ ပါတ္မွာ အတိအက် သိရျပီ။
(ခ) Biparietal diameter (BPD) ေခါင္းေဘးႏွစ္ဘက္ အကြာအေဝး၊ ၁၁ ပါတ္ မွာ ၂ဝ ကေန ေမြးေတာ့မယ္ဆိုရင္ ၉ဝ-၁ဝဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။
(ဂ) Femur length (FL) ေပါင္အရွည္ ၁၁ ပါတ္မွာ ၁၊ ေမြးခါနီးရင္ ၇၉-၈ဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။
(ဃ) Abdominal circumference (AC) ကိုယ္ဝန္ရင့္ခ်ိန္မွာ အေရးၾကီးတဲ့ တိုင္းထြာခ်က္ျဖစ္တယ္။ ၁၁ ပါတ္မွာ ၅၊ ေမြးခါနီးရင္ ၃၅ဝ မီလီမီတာ ရွိတယ္။
၄။ သေႏၶသားမွာ အဂၤါခ်ိဳ႕ယြင္းတာ ရွိ-မရွသိဘို႔ိ၊ ကုိယ္ဝန္ ၂ဝ ပါတ္မတိုင္ခင္ စမ္းတာေကာင္းတယ္။ ေခါင္းထဲက အရည္ေတြ မ်ားေနတာ၊ ဦးေႏွာက္ မပါတာ၊ ဦးေႏွာက္ေျမွး အိတ္ျဖစ္ေနတာ၊ ခါးရိုးဆစ္ကေန အာရံုေၾကာ ကြ်ံထြက္ ေနတာေတြကို သိႏိုင္တယ္။ ေနာက္ေပၚ ကရိယာကေန အာေခါင္ကြဲ၊ ႏွလံုးရာဂါ၊ စတာေတြပါ သိရေစတယ္။
၅။ အခ်င္းတည္ေနရာကို သိရတာ အလြန္မတန္ အက်ိဳးမ်ားတယ္။ အခ်င္းရဲ႕ ေအာက္ဖ်ားက ဘယ္နားမွာလဲ သိရင္ ခြဲေမြးဘို႔ မလြဲမေသြလိုတဲ့ အခ်က္ၾကီးတခု ၾကိဳသိရတယ္။ အခ်င္းက ေအာက္က်ျပီး၊ သားအိမ္အဝအနား ေရာက္ေနရင္ ခြဲေမြးရမယ္။ ဒါ့အျပင္ အခ်င္းေရာဂါေတြကို ပါရွိရင္ သိရတယ္။
၆။ အမႊာ ဟုတ္-မဟုတ္၊
၇။ ေရျမႊာရည္ အနည္း-အမ်ား၊
၈။ ဗိုက္ထဲမွာ ကေလး ေသမေနတာသိမယ္။ ကေလးက Head/Cephalic ေခါင္းနဲ႔ မဟုတ္ဘဲ Breech တင္ပါးဆံုျပဳေနတာ၊ သားအိမ္ ပံုမွန္ဟုတ္-မဟုတ္၊ Myoma သားအိမ္အလံုးရွိတာ၊ Overian cyst မ်ိဳးဥအိမ္အလံုး ရွိတာေတြပါ သိႏိုင္တယ္။
အမ်ိဳးသမီးတိုင္းက ရာသီလလယ္မွာ မ-မ်ိဳးဥ ထြက္ၾကတာ မဟုတ္လို႔၊ Ultrasound ကို တခါရိုက္တာနဲ႔ အျပတ္ေျပာလို႔ မရတတ္ဘူး။ ၂ ခါ ရိုက္သင့္တယ္လို႔ အၾကမ္းေျပာလို႔ ရတယ္။ ေစာေစာရုိက္တာကေတာ့ ကုိယ္ဝန္ရွိတာ ေသျခာမယ္၊ သားအိမ္ျပင္ပ တည္တာဆိုရင္ ကြဲမထြက္ခင္ ခြဲဘို႔ ျပင္ႏိုင္တယ္။ အခ်င္း ေအာက္က်ေနတာ၊ ကေလးက ေခါင္းၾကီး ေနတာ၊ မိခင္ တင္ပါးဆံုအရိုးကြင္းနဲ႔ မဆံ့တာ၊ ရင္ျခင္းဆက္ဆိုတာမ်ိဳး အထူးအဆန္းေတြ ရွိေနတာ သိရင္ ခြဲေမြးဘို႔ ျပင္ထားႏိုင္တယ္။ ဥပေဒက ခြင့္ျပဳရင္ ေမြးရာပါ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေတြ သိရလို႔ ကုိယ္ဝန္ကို ေစာေစာ အဆံုးသတ္ ျပစ္ႏိုင္တယ္။
ကေလးမလႈတ္ေတာ့ဘူး ထင္ရင္လည္း ထပ္ရိုက္သင့္တယ္။ ေစာေစာ ရိုက္တံုးကရွိတဲ့ ကေလးေခါင္း အေနအထားဟာ ေနာက္မွာ ေျပာင္းတတ္လို႔ Breech ေျခကဖြါး ျဖစ္-မျဖစ္ သိရေအာင္ ရင့္မွ (၈ လေနာက္မွာ) ေနာက္တခါ ထပ္ရုိက္တာ ေကာင္းတယ္။ ေျခကဖြါး ဆိုရင္ ပိုျပီးဂရုစိုက္ ေမြးေပးရတယ္။
Ultrasound ရိုက္ရင္သိတဲ့ Sex of the baby ကေလး က်ား-မ ဆိုတာကို သူ႔ႏိုင္ငံ ဥပေဒအရ မေျပာရတာ-ေျပာရတာ ရွိတယ္။ ကေလးရဲ႕ ကုိယ္ဝန္ ဘယ္ေလာက္ ရင့္ေနသလဲဆိုတာ Weeks and Days နဲ႔ ေရးလိမ့္မယ္။ ေမြးမဲ့ရက္ ခန္႔မွန္းေျခပါ သိရလိမ့္မယ္။
နဲနဲ “ေအာက္တာ” တခု ရွိတယ္။ ကုိယ္ဝန္ကို တြက္ခ်က္ရင္ ရက္သတၠပါတ္နဲ႔သာ တြက္တာ။ ၁ လမွာ ၄ ပါတ္၊ ၁ လမွာ ၃ဝ ရက္ထားရတယ္။ ဗိုက္အပ္လာသူကို အရင္ဆံုး ေမးတာက LMP ရာသီ ေနာက္ဆံုးလာတဲ့ရက္။ ေျပာလိမ့္မယ္။ ရက္-လ-ခုႏွစ္။ အဲဒီအထဲကို ၉ လ နဲ႔ ၇ ရက္ ေပါင္းထည့္တာနဲ႔ ခန္႔မွန္း-ေမြးမဲ့ရက္ EDD ရသြားျပီ။ Ultrasound Report မွာက Weeks and Days နဲ႔ ေရးတယ္။ ဂဏန္းတြက္ ပ်င္းသူေတြ ေခါင္းစားရတယ္။ Weeks ကို လဖြဲ႔ဘို႔ ၄ နဲ႔စား၊ က်န္တာကို ၇ နဲ႔ ေျမွာက္မွ ရက္ရ၊ Days နဲ႔ ထပ္ေပါင္းပါမွ ကိစၥျပီးမယ္။ မရိုက္ခင္က တြက္ထားတာနဲ႔ လြဲတတ္တယ္။ ျပႆနာ မဟုတ္ပါ။ ဘယ္ရက္ ျဖစ္ျဖစ္ မွန္းရက္နဲ႔ ေရွ႕ ၂ ပါတ္၊ ေနာက္ ၂ ပါတ္ လြဲႏိုင္တယ္။ ယမုန္နာ-ေဆးခန္းမွာ ေမြးတာ ၁၄၇ ေယာက္ ထဲက အတိအက် ေမြးတာ ၅ ေယာက္နဲ႔၊ ၁ ရက္လြဲ ၉ ေယာက္ဘဲ ရွိပါတယ္။
က်န္းမာ-သန္စြမ္းတဲ့ သားသမီးေကာင္း ရတနာမ်ား ထြန္းကားၾကပါေစ။
Dr. တင့္ေဆြ
၁၄-၇-၂ဝ၁ဝ
၁၃-၉-၂ဝ၁ဝ
၃-၅-၂ဝ၁၂
Wednesday, April 11, 2012
Men's Cancer Symptoms ေယာက္်ား-ကင္ဆာ
ေယာက္်ားေတြမွာ ကင္ဆာ ျဖစ္ေနတာ ေစာေစာသိဘို႔ လိုအပ္တာ (၁၅) ခ်က္ ရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေရာဂါလကၥဏာေတြက ေယာက္်ားေတြမွာသာ သီးသန္႔ ခံစားရတာေတြ ျဖစ္တယ္။ No.1 - Breast Mass ရင္သား အက်ိတ္ စမ္းမိသလား ေယာက္်ားေတြမွာ ရင္သား-ကင္ဆာ မျဖစ္ပါဘူးထင္တာ မမွန္ပါ။ အျဖစ္ေတာ့ မမ်ားပါ။ အက်ိတ္သာမက အေပၚယံ အေရျပား ခြက္ေန-ခ်ိဳင့္ေနတာ၊ ႏို႔ထိပ္ဖ်ား အထဲဝင္ေနတာ၊ နီရဲျပီး အေရျပား ေျခာက္ကြာေနတာ၊ ထိပ္ဖ်ားက တခုခု ထြက္တာေတြ ရွိေနရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ No. 2 - Persistent Pain or Discomfort in Any Body Area ကိုယ္ခႏၡာ တေနရာရာမွာ မျပတ္တမ္း နာေနသလား လူတိုင္း အသက္ၾကီးလာရင္ ဟုိကဒီက နာၾကမယ္။ နာေနတာ ၾကာျပီ၊ ဘာမွန္းမသိဘဲ နာေနရင္ ကင္ဆာလား စစ္ပါ။ ကင္ဆာက နာတယ္ဆိုတာ ရွားေတာ့ ရွားပါတယ္။ No 3. - Changes in the Testicles or Scrotum က်ားအစိ၊ ကပ္ပယ္အိတ္မွာ အေျပာင္းအလဲ ရွိလာသလား Testicular cancer က်ားအစိ-ကင္ဆာက အသက္ ၂ဝ နဲ႔ ၄ဝ ၾကား အျဖစ္မ်ားတယ္။ American Cancer Society အေမရိကန္ ကင္ဆာ အသင္းက ေယာက္်ားတိုင္း ပံုမွန္ေဆးစစ္တာထဲမွာ ဒီေနရာကိုပါ စစ္ဘို႔ အၾကံေပးထားတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆရာဝန္ေတြကေတာ့ လတိုင္း ကိုယ့္ဖါသာ စမ္းၾကည့္သင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အရြယ္အစား၊ အက်ိတ္၊ ေလးလံေနတယ္ထင္တာ သံသယရွိရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ No. 4 - Changes in the Lymph Nodes တက္ေစ့ေတြ ၾကီးေန-ေရာင္ေနသလား လည္ပင္းနဲ႔ ခ်ိဳင္းေအာက္က တက္ေစ့ေတြ ၾကီး-နာ-နီ-ပူေနသလား။ တျခားေနရာေတြမွာလဲ အဲလိုျဖစ္ေနသလား။ အရင္ ရွိေနတာက ပိုၾကီးၾကီးလာရင္၊ တလေနလို႔မွ ေပ်ာက္မသြားရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ No. 5 - High Fever ကိုယ္သိပ္ပူျပီး ဖ်ားသလား အပူခ်ိန္ > 103 F ေက်ာ္ဖ်ားတာနဲ႔ အဖ်ား ေတာ္ေတာ္နဲ႔ မေပ်ာက္ျဖစ္ေနသလား။ ဘာလို႔ ဖ်ားမွန္းမသိ ျဖစ္ေနသလား။ တခ်ိဳ႕ကင္ဆာေတြက ဖ်ားတတ္တယ္။ ဥပမာ Lymphoma (လင္ဖိုးမား) နဲ႔ Leukemia (လူကီးမိးယား) ေတြျဖစ္တယ္။ တေနရာမွာျဖစ္ေနတဲ့ ကင္ဆာ ေနာက္တေနရာကို ျပန္႔ရင္ ဖ်ားတတ္တယ္။ No. 6 - Weight Loss Without Trying ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်လာသလား တမင္တကာ ပိန္ေအာင္ လုပ္တာမဟုတ္ဘဲ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်လာတယ္ဆိုရင္ သတိထားပါ။ No. 7 - Gnawing Abdominal Pain and Depression ဗိုက္နာျပီး စိတ္ဓါတ္ပါ က်လာသလား ဒါဆိုရင္ ေဆးစစ္ပါ။ Jaundice အသားဝါတာေကာ ရွိသလား။ No. 8 - Fatigue (Physical or Mental) စိတ္ေရာ လူပါ အားကုန္ေနသလား ေယာက္်ားေတြမွာ အဲလိုျဖစ္တာဆိုရင္ ကင္ဆာ နဲ႔ ဆိုင္ေနတတ္တယ္။ ဥပမာ Leukemia (လူကီးမီးယား)၊ Colon cancer အူမၾကီး-ကင္ဆာ၊ Stomach cancer အစာအိမ္-ကင္ဆာ။ No. 9 - Persistent Cough ေခ်ာင္းဆိုးေနတာ မေပ်ာက္ႏိုင္ျဖစ္ေနသလား ရက္ ၃ ပါတ္ၾကာတဲ့အထိ ေခ်ာင္းဆိုး မေပ်ာက္ရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ အေအးမိတာ၊ တုပ္ေကြးစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စစ္ ဝင္တာ၊ တခ်ိဳ႕ေဆးေတြ ေသာက္ရလို႔ ေခ်ာင္းဆိုးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါေတြေၾကာင့္က မၾကာခင္ ေပ်ာက္သြားမယ္။ Chronic bronchitis နာတာရွည္ ေလျပြန္ေရာင္တာ၊ Acid reflux အက္စစ္ရည္ အထက္ဆန္တာ မဟုတ္ရင္ ကင္ဆာ မဟုတ္တာ ဖယ္ထုတ္ဘို႔ ေဆးစစ္ရမယ္။ No. 10 - Difficulty Swallowing အစာမ်ိဳခ်တာ ခက္လာသလား အစာမာျဖစ္ျဖစ္ အရည္ျဖစ္ျဖစ္ မ်ိဳခ်ဘို႔ ခက္လာတာ ကင္ဆာမဟုတ္တာ သိေအာင္လုပ္ရမယ္။ Dysphagia ေခၚတယ္။ Cancer of the esophagus အစာမ်ိဳျပြန္-ကင္ဆာျဖစ္ရင္ အဲလိုျဖစ္လာတယ္။ No. 11 - Changes in the Skin အေရျပား အေျပာင္းအလဲေတြ သတိထားပါ အေရာင္ ကြဲျပား၊၊ အပါး-အထူ မတူျဖစ္လာသလား။ ေသြးထြက္လြယ္လာသလား။ ငယ္ကတည္းကရွိေနတဲ့ မွဲ႔က တမ်ိဳးတမည္ ျဖစ္လာသလား။ No. 12 - Blood in Sputum, Stool or Urine သလိပ္ထဲ၊ ဆီးထဲ ေသြးပါလာသလား ေခ်ာင္းဆိုးရင္း ေသြးပါသလား။ ေသြးက တခါတေလ ေခ်ာင္းဆိုးရဖန္မ်ားလို႔ မဆိုစေလာက္ပါတာမ်ိဳးက မဆိုးပါ။ သလိပ္နဲ႔ ေရာပါေနရင္ TB တီဘီ မွ မဟုတ္ပါ Lung cancer အဆုပ္-ကင္ဆာကေနလဲ လာႏိုင္တယ္။ ဆီးသြားတဲ့ထဲမွာ ေသြးပါေနတာဟာ ေက်ာက္တည္တာကေနသာ မဟုတ္ ကင္ဆာကေနလဲ လာႏိုင္တယ္။ No. 13 - Mouth Changes ခံတြင္းအေျပာင္းအလဲေတြ ရွိေနသလား ပါးစပ္မွာ အနာေပါက္တာ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ မေပ်ာက္ျဖစ္ေနသလား။ ေဆးလိပ္ေသာက္သူ၊ ေဆးငံုသူေတြဆိုရင္ ပိုသတိထားပါ။ ပါးေစာင္ေနရာ လွ်ာေတြမ်ာ ထူးျခားတာ ရွိလာရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ ျဖဴလာတာမ်ိဳးကို Leukoplakia ေခၚတယ္။ ကင္ဆာ မျဖစ္ခင္အဆင့္လို႔ သတ္မွတ္တယ္။ No. 14 - Urinary Problems ဆီးျပႆနာရိွ ပါသလား ဆီးခဏခဏသြားလာရတယ္။ ဆီးထြက္ဘို႔ ၾကာေနတယ္။ ဆီးသြားရတာ အားမရျဖစ္သလို ထင္ေနမယ္ စတာေတြရွိရင္ ဆရာဝန္ျပပါ။ “မိန္းမ မီး၊ ေယာက္်ား ဆီး” ဆိုသလို အသက္ရလာတာနဲ႔ ေယာက္်ားေတြမွာ ဆီးျပႆနာ ရွိလာတတ္တယ္။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တတ္တဲ့ Benign prostatic hyperplasia (BPH) ဆီးက်ိတ္ၾကီးတာက ကင္ဆာ မဟုတ္ပါ။ No. 15 - Indigestion အစာမေက်တာ ျဖစ္ပါသလား တခါတေလျဖစ္တာကိစၥမရွိပါ။ ဆက္တိုက္ျဖစ္ေနရင္ ဆင္ျခင္ရေတာ့မယ္။ အစာမေက်တာကို တခ်ိဳ႕က Heart attack ႏွလံုး (အတက္ခ္) ရတယ္ ထင္ၾကတယ္။ အစာမေက်တာက ဆက္တိုက္လိုျဖစ္လာရင္ အစာမ်ိဳျပြန္၊ လည္ေခ်ာင္း နဲ႔ အစာအိမ္ ကင္ဆာေတြကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ Dr. တင့္ေဆြ ၁၁-၄-၂ဝ၁၂
Drug Abuse ေဆးဝါးတလြဲသံုးျခင္း
Cocaine (ကုိကင္း) နဲ႔ Marijuana ေဆးေျခာက္လို တရားမဝင္ေဆးေတြကိုသာ မဟုတ္ပါ ေဆးဆိုင္ေတြမွာ အလြယ္ ဝယ္လို႔ရတာေတြေရာ ဆရာဝန္ လက္မွတ္နဲ႔သာ ဝယ္လို႔ရတဲ့ေဆးေတြကိုပါ တလြဲေနရာေတြမွာ သံုးေနၾကတယ္။ ေနရာအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ ေဆးေတြကလဲ ပံုစံမတူတာေတြ၊ အေရာင္နဲ႔ အရြယ္အစား ကြဲျပားတာေတြ ရွိတယ္။ 1. Barbiturates (ဘာဘီက်ဴရိတ္) Depressant စိတ္မက်ေဆး အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ စိုးရိမ္စိတ္နည္းေစတယ္။ အိပ္ေစတယ္၊ စိတ္က်တာလဲ ေႏွးေစတယ္။ ဦးေႏွာက္ အလုပ္ေတြကို ေႏွးေကြးေစတယ္။ Phenobarbital, Mebaral, Seconal, and Nembutal ေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ဆရာဝန္ညႊန္တာ ေရာဂါသက္သာေစတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဆးစြဲေစႏိုင္တယ္။ အရက္နဲ႔တြဲရင္ ႏွလံုးနဲ႔ အဆုပ္ အလုပ္ေတြကိုပါ ေႏွးေစတယ္။ လြန္သြားတာနဲ႔ အသက္ေသေစႏိုင္တယ္။ အရပ္သံုးအေခၚေတြကေတာ့ Barbs, Reds, Red birds, Phennies, Tooies, Yellows, Yellow jackets ေတြျဖစ္တယ္။ 2. Benzodiazepines (ဘင္ဇိုဒိုင္ယာပင္း) Valium (ေဗလီယမ္) နဲ႔ Xanax (ဇာနက္စ္) ကို လူသိမ်ားတယ္။ Depressant စိတ္မက်ေဆး အမ်ိဳးေဆးဘဲျဖစ္တယ္။ Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ မ်ားတာ၊ Acute stress reactions ရုတ္တရက္ စိတ္ဖိအား တံု႔ျပန္မႈလြန္ကဲတာ၊ Panic attacks ေဆာက္တည္ရာမရ ျဖစ္တာ၊ Convulsions တက္တာ နဲ႔ Sleep disorders အိပ္မေပ်ာ္တာေတြအတြက္ ေပးတယ္။ ေဆးစြဲႏိုင္သလို ေဆးျဖတ္တဲ့အခါ ခံစားရမွာေတြလဲ ရွိတယ္။ အသက္ကိုေတာ့ ရန္မရွာပါ။ 3. Sleep Medicines အိပ္ေဆး အိပ္ေဆးဆိုတာလဲ Depressants စိတ္မက်ေဆးမ်ိဳးဘဲျဖစ္တယ္။ Ambien, Sonata, and Lunesta ေတြက ေနာက္ေပၚ အိပ္ေဆး Nonbenzodiazepines လို႔ေခၚတယ္။ ေဆးစြဲတာ မျဖစ္တတ္ပါ။ 4. Codeine and Morphine (ကိုဒင္း) နဲ႔ (ေမာ္ဖင္း) Pain relievers အနာသက္သာေဆး အျပင္းစားေတြျဖစ္တယ္။ Morphine ကို Avinza, Kadian, MS Contin, Oramorph, and Roxanol နာမည္ေတြနဲ႔ ေရာင္းတယ္။ Miss Emma အတိုေကာက္ M လို႔ ေခၚၾကတယ္။ Codeine ကို Captain Cody နဲ႔ Cody ေခၚတယ္။ 5. OxyContin (ေအာက္စီ-ကိုတင္) OxyContin, Percocet, Percodan, Roxicodone ေဆးေတြထဲမွာ Oxycodone ပါတယ္။ ဘိန္းကေနထုတ္တာ ျဖစ္တယ္။ Pain reliever အနာသက္သာေဆး အျပင္းစားျဖစ္တယ္။ Percocet ထဲမွာ Acetaminophen (ပါရာစီတေမာ) လဲပါတယ္။ Percodan ထဲမွာ Aspirin (အက္စ္ပရင္) လဲပါတယ္။ OxyContin ကို Oxy, O.C ေခၚတယ္။ Percocet or Percodan ကို Percs စသျဖင့္ ေခၚၾကတယ္။ 6. Vicodin (ဗီကိုဒင္) Vicodin, Lortab နဲ႔ Lorcet ေတြထဲမွာ Opioid hydrocodone ဘိန္းနဲ႔တူတာ နဲ႔ Acetaminophen (ပါရာစီတေမာ) ေတြပါတယ္။ Drowsiness အိပ္ခ်င္မယ္၊ Constipation ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္၊ Depress breathing အသက္ရွဴတာကို ဆန္႔က်င္တယ္။ Vike, Watson-387 စသျဖင့္ေခၚၾကတယ္။ 7. Amphetamines (အင္ဖတမင္း) Stimulants စိတ္ၾကြေဆးျဖစ္တယ္။ သတိ-အသိ ပိုကဲေနမယ္၊ အားအင္ပိုသံုးႏိုင္မယ္။ Narcolepsy (နာကိုပလက္စီ) ေရာဂါ နဲ႔ Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) ပတ္ဝန္းက်င္ သတိမမူ ေရာဂါေတြမွာ ေပးတယ္။ Depression စိတ္က်ေနသူေတြကို တျခားေဆးနဲ႔ မရရင္လဲ ေပးတယ္။ ADHD ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ Dexedrine နဲ႔ Adderall ေတြကို Euphoria ပီတိစိတ္၊ ေကာင္းတာေတြခ်ည္း ထင္ျမင္ေနစိတ္ရေစဘို႔ တလြဲသံုးၾကတယ္။ Fast or irregular heartbeat ႏွလံုးခုန္ုတာ အတင္းျမန္မယ္။ မမွန္ျဖစ္မယ္။ Reduced appetite စားခ်င္စိတ္မရွိျဖစ္မယ္။ Heart failure ႏွလံုး အလုပ္မလုပ္ျဖစ္မယ္။ Nervousness ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္။ Insomnia အိပ္မေပ်ာ္ျဖစ္မယ္။ Addiction ေဆးစြဲမယ္။ Bennies, Black beauties, Speed လို႔ ေခၚၾကတယ္။ 8. Methylphenidate (မီသိုင္းလ္-ဖင္နီဒိတ္) Stimulants စိတ္ၾကြေဆးျဖစ္တယ္။ ADHD ေရာဂါေဆး Ritalin, Concerta, Metadate, and Methylin ေတြမွာပါတယ္။ MPH, R-ball, Skippy, The smart drug, Vitamin R လို႔ ေခၚၾကတယ္။ ကိုယ္အပူခ်ိန္ အမ်ားၾကီး တက္လာေစမယ္။ ႏွလံုးခုန္ မမွန္ျဖစ္မယ္။ ေသေစႏိုင္တဲ့အထိ တက္ႏိုင္တယ္။ 9. Dextromethorphan (DXM) (ဒီ-အိတ္စ္-အင္မ္) Cough and cold medicines အေအးမိနဲ႔ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးေတြထဲမွာပါတယ္။ ဆရာဝန္ ေပးသေလာက္သံုးတာ ကိစၥမရွိပါ။ မ်ားသြားရင္ Impaired judgment ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ် မမွန္တာ ျဖစ္မယ္။ Euphoria ပီတိစိတ္၊ ေကာင္းတာေတြခ်ည္း ထင္ျမင္ေနစိတ္ျဖစ္မယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္မယ္။ Loss of coordination ထိန္းညွိမႈမရတာ ျဖစ္မယ္။ ႏွလံုးခုန္ျမန္္မယ္။ ဒီေဆးကို Orange Crush, Triple Cs, Dex, Robo, Skittles လို႔ ေခၚတယ္။ 10. Pseudoephedrine (ဆူဒို-အဖက္ဒရင္း) Cold medicines အေအးမိ သက္သာေဆးေတြထဲမွာ ပါတယ္။ တရားမဝင္ေဆး Methamphetamine (Meth) (ရာဘ-ယာဘ-ရာမ-ယာမ) ထုတ္လုပ္တဲ့အခါမွာ ဒါသံုးတယ္။ 11. Spasmo-Proxyvon (စပတ္စမို-ပေရာက္စီဗြန္) Dicyclomine hydrochloride (10 mg) + Acetaminophen (400 mg) + Propoxyphene Napsylate (100 mg) ပါတယ္။ အနာသက္သာေဆး ျဖစ္တယ္။ သိပ္အျပင္းစားေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဘိန္းသေဘာပါလို႔ သံုးစြဲတာ မ်ားသူေတြမွာ ျဖတ္ရတာ ခက္တယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ ဒီေဆး အျပား-အေတာင့္ကို တေန႔မွာ ဘယ္ႏွစ္ေတာင့္ ေသာက္တယ္။ ႏွစ္ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီ စသျဖင့္ သိရတယ္။ ကုိယ့္ဆီမွာေတာ့ “ေရႊ” ေတြက အေနာက္ႏိုင္ငံသားေတြထက္ ထူးျခားတယ္။ ေဆးေတာင့္ကိုေဖါက္၊ အမံႈ႔ကိုထုတ္၊ ေရ-ေဆးထိုးမိုးေရနဲ႔ ေဖ်ာ္ျပီး အသားထဲ၊ ေသြးေၾကာထဲ၊ အေရျပားထဲ ထိုးၾကတယ္။ ေဆးထိုးတဲ့ေနရာ အနာေတြျဖစ္လို႔၊ ေသြးျပန္ေၾကာေတြ ေရာင္လို႔ ေဆးခန္း လာၾကတယ္။ ေဆးေဖ်ာ္တာက (ခိုင္နီး) ဗူးခြံကို သံုးသတဲ့။ ဒူးေကာက္ေကြး၊ ေပါင္ျခံေနရာေတြမွာ ထိုးတယ္။ ဆရာဝန္ကို ပညာေပးသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ Dr. တင့္ေဆြ ၁ဝ-၄-၂ဝ၁၂
Thursday, March 29, 2012
2012 Physician Lifestyle Report ဆရာဝန္ေတြကို ေလ့လာျခင္း
ဘယ္လိုမ်ိဳး ဆရာဝန္ေတြက အေပ်ာ္ဆံုးလဲ၊ က်န္းမာေရး အေကာင္းဆံုးလဲ၊ ဘာသာေရး အကိုင္းရိႈင္းဆံုးလဲ၊ လိုတာထက္ ဝေနသလဲ၊ အားလပ္ရက္မွာ ဘာလုပ္သလဲ ဆိုတာေတြကို ေလ့လာမႈလုပ္လို႔ရတဲ့ ရလဒ္ေတြကို ၂၂-၃-၂ဝ၁၂ ေန႔က ထုတ္ျပန္လိုက္ပါယ္။ ထံုးစံအတိုင္း အေမရိကားမွာပါ။ 2012 Physician Lifestyle Report “၂ဝ၁၂ ဆရာဝန္ လူေနမႈပံုစံ-အစီရင္ခံစာ” လို႔ ေခၚပါတယ္။
သူတို႔ဆီက ဆရာဝန္ေတြကို ဂ်ဴတီကုပ္ အျဖဴခြ်တ္ျပီး လွ်ပ္တျပက္ၾကည့္တဲ့ (ရီပို႔တ္) ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးကုနယ္ပယ္ ၂၅ ခုက ဆရာဝန္ေပါင္း ၂၉ဝဝဝ ကို ၃ လတာ ေလ့လာခဲ့တာပါ။ သိပၸံနည္းက်လို႔ ေျပာမရေပမဲ့ စိတ္ဝင္စားစရာေတြေတာ့ သိရပါမယ္။ ၅ အမွတ္ေပးစနစ္နဲ႔ တိုင္းတာထားတယ္။
The Happiest Doctors အေပ်ာ္ရဆံုး ဆရာဝန္
- Rheumatologists အရိုး-အဆစ္-ရူမက္တစ္ အထူကုဆရာဝန္ အေပ်ာ္ရႊင္ဆံုး။ ၄႕ဝ၉ မွတ္၊ Dermatologists အေရျပား-အထူးကုဆရာ
ဝန္ = ၄႕ဝ၆ မွတ္၊ Urologist ဆီးလမ္း-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕ဝ၄ မွတ္။ Eye specialists မ်က္စိ-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕ဝ၃ မွတ္။ Emergency doctors အေရးေပၚ-ဆရာဝန္ = ၄႕ဝ၁ မွတ္။
- ေငြကို အလံုအေလာက္၊ ဒါမွမဟုတ္ လိုတာမကရေနသူေပါင္း = ၆၁%။ ေငြကို လံုေလာက္မွ်တဘို႔ ခက္ခဲသူ၊ အေၾကြးတင္ေနသူေပါင္း = ၇%။ ဘာသာေရး ကိုင္းရိႈင္းသူ = ၈ဝ%။ ဘုရားသြား-ေက်ာင္းသြားသူ = ၄၀%။
The least happy doctors မေပ်ာ္ဆံုးေသာ ဆရာဝန္
- Neurologists အာရံုေၾကာ-အထူးကုဆရာဝန္၊ Gastroenterologists အစာလမ္း-အထူးကုဆရာဝန္ နဲ႔ Internal medicine doctors သမားေတာ္၊ = ၃႕၈၈ မွတ္စီ။ Oncologists ကင္ဆာ-အထူးကုဆရာဝန္၊ General surgeons အေထြေထြခြဲစိတ္ဆရာဝန္၊ Plastic surgeons (ပလပ္စ္တစ္) ဆရာဝန္ = ၃႕၈၉ မွတ္စီ။
The Healthiest Doctors က်န္းမာေရးျပည့္ဝတဲ့ ဆရာဝန္ေတြ
- Dermatologists အေရျပား-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕၂၃ မွတ္။
- Plastic surgeons (ပလပ္စ္တစ္) ဆရာဝန္ = ၄႕၂၂ မွတ္။
- Diabeticians/endocrinologists ဆီးခ်ိဳ-ေဟာ္မုန္း အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕၂ဝ မွတ္။
- Orthopedists အရိုး-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕၁၉ မွတ္။
- Cardiologists ႏွလံုး-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕၁၇ မွတ္။
The least healthy doctors က်န္းမာေရး အနည္းဆံုး ဆရာဝန္ေတြ
- Critical care doctors အသည္းအသန္-အထူးကုဆရာဝန္ေတြ = ၃႕၉၈ မွတ္။
- Pediatricians ကေလး-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕ဝ၁ မွတ္။
- Obstetricians/gynecologists သားဖြါး-မီးယပ္ အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕ဝ၂ မွတ္။
- Pathologists ေရာဂါရွာေဖြေရး-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕ဝ၂ မွတ္။
- Psychiatrists စိတ္ေရာဂါ-အထူးကုဆရာဝန္ = ၄႕ဝ၂ မွတ္။
Doctors' Weight ကိုယ္အေလးခ်ိန္
- အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ ၃ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ ၄ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ အေလးခ်ိန္ ရွိသင့္တာထက္ မ်ားေနၾကတယ္။
- ကိုယ့္ကိုယ္ကုိ ဝေနတယ္ေျပာတဲ့ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၅႕၃၃%။
- ကိုယ့္ကိုယ္ကုိ ဝေနတယ္ေျပာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၆႕၂၁%။
- (ဆရာဝန္က ဝေနတာ လူနာအတြက္ ကိစၥမရွိပါ။)
Where Doctors Go on Vacation အားလပ္ရက္ကို ဘယ္လိုသံုးသလဲ
- အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ေတြေရာ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ေတြပါ ခရီးေဝးသြားခ်င္ၾက-သြားျဖစ္ၾကတယ္။
- အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ ၅ဝ%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ ၅၇% တိုင္းတပါး ခရီးသြားၾကတယ္။
- အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ ၄၈%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ ၅၄% ပင္လယ္ကမ္းေျခ အပန္းေျဖၾကတယ္။
- အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ေတြ
o Road trips ကားေမာင္းခရီး = ၂၃%၊
o Vacation home အပန္းေျဖေနအိမ္ = ၂ဝ%၊
o Cruises အေပ်ာ္စီးသေဘၤာခရီး = ၁၉%၊
o Camping/hiking ေတာင္တက္ခရီး = ၁၈%၊
o Cultural trips ယဥ္ေက်းမႈေလ့လာေရးခရီး = ၁၇%၊
o Luxury spas/hotels အပန္းေျဖေဟာ္တယ္ခရီး = ၁၆%၊
o Winter sports trips ေဆာင္းရာသီအားကစားသြာျခင္း = ၁၅%၊
o Adventure outings စြန္႔စားခရီးထြက္ျခင္း = ၁၅%။
- အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ေတြ
o Luxury spas/hotels အပန္းေျဖေဟာ္တယ္ခရီး = ၂၃%၊
o Road trips ကားေမာင္းခရီး = ၂၂%၊
o Cultural trips ယဥ္ေက်းမႈေလ့လာေရးခရီး = ၂၂%၊
o Vacation home အပန္းေျဖေနအိမ္ = ၂၁%၊
o Camping/hiking ေတာင္တက္ခရီး = ၂ဝ%၊
o Cruises အေပ်ာ္စီးသေဘၤာခရီး = ၁၇႕၅%၊
o Adventure outings စြန္႔စားခရီးထြက္ျခင္း = ၁၄%၊
o Winter sports trips ေဆာင္းရာသီအားကစားသြာျခင္း = ၁၃%။
What Doctors Do for Fun တျခားဝါသနာပါရာအလုပ္ေတြ
- Exercise/physical activity ကိုယ္လက္ ေလ့က်င့္ခန္း၊ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၆၉%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၆၃%၊
- Reading စာဖတ္ျခင္း၊ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၅၉%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၇၁%၊
- Travel ခရီးထြက္ျခင္း၊ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၅၅႕၆%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၆၃%၊
- Cultural events ယဥ္ေက်းမႈ-အႏုပညာ၊ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၄၁%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၅၃%၊
Food and wine အစားအေကာက္ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၄၁%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၄၉%၊
- အေသာက္အစားကင္းသူ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၂၇%၊ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၃၅%၊
- ဆရာဝန္အားလံုး တဝက္ေက်ာ္က တရက္မွာ တခြက္သာေသာက္တယ္။
- တရက္မွာ ၂ ခြက္၊ ၂ ခြက္ေက်ာ္ေသာက္သူ အမ်ိဳးသားဆရာဝန္ = ၃%၊
- တရက္မွာ ၂ ခြက္၊ ၂ ခြက္ေက်ာ္ေသာက္သူ အမ်ိဳးသမီးဆရာဝန္ = ၁%။
Volunteer Work ေစတနာ့ဝန္ထမ္းအလုပ္
- ဆရာဝန္အားလံုးထဲက ၃ ပံု ၂ ပံုဟာ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းအလုပ္ တခုခုလုပ္ၾကတယ္။ ေဆးအခမဲ့ကုသေပးတာနဲ႔ ဘာသာေရးတာဝန္ယူတာမ်ိဳး လုပ္ၾကတယ္။
Doctors Born in the U.S. ဒီဆရာဝန္ေတြအားလံုးက အေမရိကားမွာ ေမြးၾကတာ မဟုတ္ပါ။
- ၃ ပံု ၂ ပံုေက်ာ္ေက်ာ္ ဆရာဝန္ေတြက အေမရိကားမွာသာ ေမြးၾကသူေတြျဖစ္တယ္။
- ၈% က တိုင္းတပါးမွာေမြးခဲ့ျပီး အေမရိကားကို ေရာက္လာသူေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။
- ၂ဝ% က အရြယ္ရမွ အေမရိကားကိုလာၾကတယ္။
Favorite Cars ဆရာဝန္ေတြ ဘယ္ကားမ်ိဳးစီးၾကသလဲ။
- Toyota (17%)
- Honda (15%)
- Lexus (8%)
- BMW (7%)
- Mercedes (5%)
- Ford (5%)
- Nissan (4%)
- Chevrolet (4%)
- Subaru (3.5%)
- Audi (3%)
ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာလဲ ေလ့လာမႈျပဳၾကရင္ ေဆးပညာ စိတ္မဝင္စားဘဲ မိဘေတြက အတင္းတိုက္တြန္းလို႔သာ ဆရာဝန္ ျဖစ္ရသူေတြ၊ ေဆးပညာဘြဲ႔ရျပီး ေဆးမကုတဲ့ ဆရာဝန္၊ ေဆးလဲကု ဒိျပင္အလုပ္လဲလုပ္သူ၊ တိုင္းတပါး ထြက္သြားရတဲ့ ဆရာဝန္၊ စတဲ့ စတဲ့ စိတ္ဝင္စားဘို႔ ေကာင္းတာေတြ သိလာႏိုင္ပါမယ္။
အေမရိကန္ ဆရာဝန္ ၂% မွာ ကားတစီးမွ မပိုင္ပါ။ ျမန္မာျပည္မွာ လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၂ဝ ေက်ာ္တံုးက ဆရာဝန္ၾကီးေတြ၊ အထူးကု-ဆရာဝန္ေတြက ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္ကေန ျပန္လာရင္ ကားသစ္တစီးက် ဝယ္ႏိုင္ခဲ့ၾကတယ္။ သြင္းခြင့္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ “ကားသစ္” သာဆိုတယ္ (ရွိဳင္း) ထားတာေတြ မ်ားတယ္။ “သစ္တာမွန္သမွ် ေကာင္းတာ မွန္သမွ် ႏိုင္ငံေရးအရ လက္မခံတဲ့ေခတ္” ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံျခား မသြားရတဲ့ ဆရာဝန္ေတြကလဲ တပါတ္ရစ္ သစ္ေအာင္ လုပ္ထားတာကို စီးႏိုင္ရင္ အေတာ္ေတာ္လို႔ဘဲ။ အမ်ားစုေသာ ဆရာဝန္ေလးေတြက ဝယ္ႏိုင္မွ ဂ်စ္ကား။ ဒါေတာင္ ၃ ႏွစ္ေလာက္ ျခစ္ျခစ္ကုပ္ကုပ္ စုၾကရေသးတာ။ (ဂ်ီ-ပီ) ကရတဲ့တဝက္ကို (ဝပ္ေရွာ့ပ္) မွာ ကုန္ရမယ္။ ကားပ်က္ေနရင္ ဆရာဝန္ျဖစ္ေနလို႔ ထြန္စက္ ဘီဖံုးေပၚမွာေတာ့ ေနရာရႏိုင္ပါတယ္။
Dr. တင့္ေဆြ
၂၈-၃-၂ဝ၁၂
Posts
